Yolqin Töraqulov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yolqin Töraqulov (Yolqin Xolmatoviç Töraqulov; 1916 — 2005) — özbek biokimyogar olimi, Özbekistonda tireoidologiya, ya'ni qalqonsimon bez kasalliklarini örganiş maktabining asosçilaridan biri. ÖzME'ga köra, u Qozoğistonning Marki şahrida 1916-yil 10-noyabrda tuğilgan va 2005-yil 1-martda Toşkentda vafot etgan; Rusça Vikipediyada tuğilgan yili 1917 deb körsatilgan. Özbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1966), biologiya fanlari doktori (1959), professor (1962), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1965).1
Hayoti va faoliyati
1,3Rusça Vikipediyaga köra, Töraqulov yoşligida Toşkent yaqinidagi Karl Libknext nomidagi tajriba maktab-kommunasida, keyin Namanganda öqigan. ÖzME'ga köra, u 1936-yilda Toşkent tibbiyot institutini tugatib, şu institutning biokimyo kafedrasida assistent, söng aspirant bölib işlagan. 1939–1941-yillarda yangi taşkil etilgan Toşkent farmatsevtika institutining direktori bölgan; Rusça Vikipediyaga köra, u bu lavozimga 22 yoşida tayinlangan.
Ikkinçi jahon uruşi qatnaşçisi. Uruşdan söng Moskvadagi SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining Biologik va tibbiy kimyo institutida ilmiy xodim, 1947–1950-yillarda Toşkent tibbiyot instituti rektori bölgan. Keyinçalik Özbekiston FA Qişloq xöjalik institutida, Andijon tibbiyot institutida prorektor va kafedra mudiri sifatida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, Andijon tibbiyot institutini taşkil etiş işlariga ham u boşçilik qilgan.
1957-yildan Özbekiston FA Yadro fizikasi institutida bölim mudiri, keyinroq direktor örinbosari lavozimida işlagan. Rusça Vikipediyaga köra, u şu institutda radiatsion biofizika laboratoriyasini boşqargan va bu laboratoriya Özbekistonda biofizika fanining şakllanişiga asos bölgan. ÖzME'ga köra, Töraqulov uzoq yillar Ölka tibbiyoti (hozirgi Endokrinologiya) ilmiy-tadqiqot institutining direktori, 1963–1966-yillarda Özbekiston FA vitse-prezidenti, Biokimyo instituti direktori (1967–1969), Samarqand davlat universiteti rektori (1970–1972) bölgan.
Ilmiy işlari
1,3ÖzME'ga köra, olimning tadqiqotlari qalqonsimon bez patologiyasining ayrim şakllarida tireoid gormonlar biokimyosiga bağişlangan va biokimyo, biofizika, radiobiologiya hamda Endokrinologiya tutaşgan yönalişlarni qamrab olgan. Rusça Vikipediyaga köra, uning doktorlik dissertatsiyasi yod almaşinuvi va tireoid gormonlarga oid bölib, 1959-yilda himoya qilingan. Radioaktiv yod yordamida ötkazilgan klinik-biokimyoviy tadqiqotlari uçun u 1964-yilda Lenin mukofotiga sazovor bölgan. Töraqulov biokimyodan darslik, öquv qöllanmalari va luğatlar ham yaratgan.
Mukofotlari
1,3ÖzME'ga köra, olim Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1985), «El-yurt hurmati» (1998) va «Buyuk xizmatlari uçun» (2003) ordenlari bilan taqdirlangan. Rusça Vikipediyaga köra, uruş yillaridagi xizmatlari uçun Qizil Yulduz va Vatan uruşi ordenlari bilan mukofotlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yolqin Töraqulov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3885 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYolqin Töraqulov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3885
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3885
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Туракулов, Ялкин Халматовичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 841–842-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 841–842-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.