Yopişqoqlik
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 29-b. — ziyouz.com
Yopişqoqlik YOPIŞQOQLIK, qovuşoqlik oquvçan moddalar (suyuqliklar va gazlar)ning ulardagi bir qismning ikkinçi qismga nisbatan harakatiga (siljişiga) qarşilik körsatiş xossasi. Yopişqoq oqişning asosiy qonunini I. Nyuton topgan (1687). SI tizimida dinamik Yo. birligi p — Pas (SGSda — puaz)da ifodalanadi. Turğunlaşgan laminar oqişda doimiy trada gazlar va normal (nyuton suyukliklari deb ataluvçi) suyukliklarning Yo.i özgarmas kattalik; u tezlik gradiyentiga boğliq bölmaydi. Erigan metallar ham odatdagi suyukliklar kabi Yo.ga ega böladi. Suyuq geliy alohida Yo. xossasiga ega. 2,172 K trada u öta oquvçan holatga ötib, uning Yo.i nolga teng bölib qrladi. Molekulyarkinetik nazariya Yo.ni molekulalarning harakati va özaro ta'siri xususiyatlari b-n tuşuntiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁПИШҚОҚЛИК, қовушоқлик оқувчан моддалар (суюқликлар ва газлар)нинг улардаги бир қисмнинг иккинчи қисмга нисбатан ҳаракатига (силжишига) қаршилик кўрсатиш хоссаси. Ёпишқоқ оқишнинг асосий қонунини И. Ньютон топган (1687). СИ тизимида динамик Ё. бирлиги п — Пас (СГСда — пуаз)да ифодаланади. Турғунлашган ламинар оқишда доимий трада газлар ва нормал (ньютон суюкликлари деб аталувчи) суюкликларнинг Ё.и ўзгармас катталик; у тезлик градиентига боғлиқ бўлмайди. Эриган металлар ҳам одатдаги суюкликлар каби Ё.га эга бўлади. Суюқ гелий алоҳида Ё. хоссасига эга. 2,172 К трада у ўта оқувчан ҳолатга ўтиб, унинг Ё.и нолга тенг бўлиб қрлади. Молекуляркинетик назария Ё.ни молекулаларнинг ҳаракати ва ўзаро таъсири хусусиятлари б-н тушунтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.