Yoruğlik qabul qilgiçlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46–47-b. — ziyouz.com
Yoruğlik qabul qilgiçlar elektromagnit tölqinlarni, ya'ni optik nurlanişlar energiyasini boşqa turdagi energiyaga aylantiradigan, yoruğlik oqimini qayd qiliş yoki ölçaşga imkon beradigan qurilma. Ularning xossalarini, turlarini ifodalaydigan muhim parametrlari bösağa sezgirligi, özgartiriş koeffitsiyenti, spektral körsatkiçlari, vakt doimiysi va b. hisoblanadi. Yo. q. q. issiqlik, fotoelektr, fotokimyoviy va vizual xillarga bölinadi. Radiometrlar, pnevmatik yoki optik akustik qabul qilgiçlar, termoelementlar, termoustunlar, bolometrlar issiql i k Yo. q. q. hisoblanadi. Fotoelektr Yo. q. q. — taşqi va içki fotoeffektga asoslangan, ularning işi tuşayetgan yoruğlikning kvant energiyasi hv ga boğliq (y — Plank doimiysi, v — yoruğlik çastotasi). Bunday Yo. q. q.ga taşqi fotoeffektli fotoelementlar, berkituvçi katlamli fotoelementlar — ventil fotoelementlar, içki fotoeffektli fotoqarşiliklar, fotodiodlar, fotoelektron kuçaytirgiçlar va foton hisoblagiçlar misol böladi. Fotokimyoviy Yo. q. q. elektromagnit nur ta'sirida fotokimyoviy reaksiyalar ötişiga asoslangan. Bunga zamonaviy fotografiyada işlatiladigan barça turdagi fotoqatlamlar taalluqli. Vizual Yo. q. q. nurlarning fiziologik ta'siriga asoslanadi (q. Köz). Yo. q. q. texnikada, i. t.larda, kimyo sanoati va h. k.larda muhim.
Q.: Köz
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЁРУҒЛИК ҚАБУЛ ҚИЛГИЧЛАР электромагнит тўлқинларни, яъни оптик нурланишлар энергиясини бошқа турдаги энергияга айлантирадиган, ёруғлик оқимини қайд қилиш ёки ўлчашга имкон берадиган қурилма. Уларнинг хоссаларини, турларини ифодалайдиган муҳим параметрлари бўсаға сезгирлиги, ўзгартириш коэффициенти, спектрал кўрсаткичлари, вакт доимийси ва б. ҳисобланади. Ё. қ. қ. иссиқлик, фотоэлектр, фотокимёвий ва визуал хилларга бўлинади. Радиометрлар, пневматик ёки оптик акустик қабул қилгичлар, термоэлементлар, термоустунлар, болометрлар иссиқл и к Ё. қ. қ. ҳисобланади. Фотоэлектр Ё. қ. қ. — ташқи ва ички фотоэффектга асосланган, уларнинг иши тушаетган ёруғликнинг квант энергияси hv га боғлиқ (й — Планк доимийси, v — ёруғлик частотаси). Бундай Ё. қ. қ.га ташқи фотоэффектли фотоэлементлар, беркитувчи катламли фотоэлементлар — вентиль фотоэлементлар, ички фотоэффектли фотоқаршиликлар, фотодиодлар, фотоэлектрон кучайтиргичлар ва фотон ҳисоблагичлар мисол бўлади. Фотокимёвий Ё. қ. қ. электромагнит нур таъсирида фотокимёвий реакциялар ўтишига асосланган. Бунга замонавий фотографияда ишлатиладиган барча турдаги фотоқатламлар тааллуқли. Визуал Ё. қ. қ. нурларнинг физиологик таъсирига асосланади (қ. Кўз). Ё. қ. қ. техникада, и. т.ларда, кимё саноати ва ҳ. к.ларда муҳим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.