Yotoq yara

Yotoq yara — köpinça darmonsiz, oğir xastalik oqibatida uzoq vaqt körpatöşak qilib yotib qolgan bemorlarda tananing suyak börtib çiqqan joylari (dumğaza, tirsak, tovon, kallaning ensa qismi)da paydo böladigan yara. Asosan börtib çiqqan suyaklar teri osti yoğ qatlamining yuqaligi va terining doimo bosilib, mahalliy qon aylanişining buzilişi sabab böladi. Yostiqtumor. Bunda yumşoq töqimalar iriydi. Uzok, vaqt bitmaydigan çuqur Yo. ya. orqa miya şikastlanganda, şuningdek, orqa miyaning siqilib qolişi b-n keçadigan kasalliklarda; yirik nervlar, mas, quymiç nervi zararlanganda esa tovonda hosil böladi. Vitamin yetişmovçiligida, moddalar almaşinuvi buzilganda Yo. ya.ning paydo böliş xavfi köpayadi. Yuraktomir sistemasi yetişmovçiligiga çalinib, tinkamadori qurigan bemorlarda Yo. ya. tez — bir kun içida hosil bölişi mumkin. Yo. ya.da yuqumli kasalliklar (toşmali terlama, iç terlama va b.) zörayib ketadi. Şilliq qavatni yot jismlar qisib qöyganida ham Yo. ya. paydo bölişi ehtimoli bor. Bemorni notekis töşakka yotqiziş, çoyşabning ifloslanib, yiğilib qolişi, iç kiyimning çoklari va burmalari qalin bölişi, uringa tökilgan ovqat qoldiklari, bemorni palapartiş parvariş qiliş Yo. ya. hosil bölişiga olib keladi. Yo. ya. astasekin rivojlanganda avvaliga çegarasi noaniq kökimtirqizil soha közga taşlanadi, söngra epidermis (terining yuza qavati) köçib tuşa boşlab, pufakçalar hosil böladi (bu jarayon bölmasligi ham mumkin). Içkariga va yon tomonlarga yiringli şiş tarqalib, muskul, pay va suyaklar usti oçilib qolib, nekroz (töqimalarning irişi) röy beradi. Yo. ya.dan saramas, flegmona, sepsis, gazli gangrena kabi asoratlar qolişi mumkin. Oldini oliş. Bemorni töğri parvariş qiliş va holatini muntazam ravişda özgartirib turiş (agar bunga monelik bölmasa, miyasiga qon quyilmagan va miokard infarkti bölmagan bölsa); uni çoyşab tekis qilib yozilgan maxsus töşakka yotqiziş va h. k. Yo. ya. hosil bölişi ehtimoli bölgan joylarga, mas, dumğaza va quymiç tagiga çoyşab öralgan yoki jild kiydirilgan rezina tuvak, tovon tagiga içiga paxta solingan doka doiralar qöyiladi; bemor qorni b-n yotganda esa bunday doiralar tizza qopqoği, dönglar va yonboş suyaklari tagida böladi. Badanning eng köp botadigan joylari kuniga 1—2 mahal kamfora spirti yoki boşqa spirtli eritmalar b-n artib turiladi. Bunda yengil massaj (uqalaş) ham qilib boriladi (yana q. Bemorni parvariş qiliş). Asosan ultrabinafşa nurlar, antiseptik vositalar, margansovka (kaliy permanganat) va h. k. b-n davolaniladi. Yo. ya. paydo bölganda bemorning umumiy ahvolini hisobga olgan holda doridarmonni vraç tayinlaydi. Rahmatilla Rahmonov.