Zangiota majmuasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 27–28-b. — ziyouz.com
Zangiota majmuasi - Toşkent viloyati Zangiota qişloğidagi me'moriy yodgorlik (15—20a.lar). 3. m. Zangiota, Anbar bibi maqbarasi, darvozaxona, Madrasa, masjid, xonaqohşiypon, minora va hovuzdan iborat. Anbar bibi maqbarasi, hovuz, şiypon va darvozaxona alohidaalohida qilib qurilgan. Zangiota maqbarasi esa madrasa va masjid b-n yonmayon tuşgan bölib, hovliga şim. şarq va şim,ğarbdagi darvozalar orqali ötiladi. Minora ham şu hovlining örtaroği Zangiota maqbarasiga, masjid va maqbaraga yaqinroq qilib qurilgan. 3. m.ga ikki tomoni terakzorli xiyobon orqali boriladi. Majmuaga jan.dan qad. qabriston tutaşgan, uning atrofi devor b-n öralgan. Zangiota maqbarasi peştoqi hovliga qaragan, qolgan uç tomoni esa qabristonga yondoş qilib qurilgan. Zangiota maqbarasi dastlab 4 xonali (ziyoratxona, görxona va uning ikki yonida kiçik xona qodiqlari saklangan), bezaksiz bölgan. Içki xona devorlari ravokli çorsi asosdan, burçaklaridagi bağal sakkiz qirrali, gumbazlari har xil. Darça va tobadonlar işlangan. Görxonadagi oq marmar qabrtoşiga nafis öyma naqş va arabiy xatlar bitilgan. Keyinçalik maqbara oldiga peştoq qurilib koşinkori bezak berilgan. Peştoq va xonalar taşqi devori, ziyoratxona va görxona poygumbazi sayqallangan Zangiota majmuasidagi minora ğiştçalar, öymakor rangbarang koşinlar b-n bezatilgan. Içki xona izorasi parçinli, mehrobiga «P» şaklida koşin va arabiy yozuv bitilgan. Gumbaz osti bezaklari ustiga zarhal berilgan. Peştoğidagi namoyon hoşiyalari sopol, sirkor ğişt va yiğma koşin terilib, unga sakkiz burçakli turunjlar işlangan. Maqbara Amir Temur tomonidan qurilganligi (14a. 80y. lari) va Uluğbek davrida (15a.ning 20y. lari) bezak işlari bajarilganligi aniklangan. 16—17a.larda peştoq va gumbazlari ta'mirlangan. Maqbara yoniga bir qavatli Madrasa va namozgoh masjidi qurilgan (1832). Madrasa bir qavatli qator hujra, 2 darvozaxona va 3 yirikroq xona (darsxona)dan iborat. 1870 y.da 3. m. ta'mirlanib, namozgoh masjidining peşayvoni qurilgan. Qöqonlik usta hoji Muhammad bezagan. Majmua atrofi obodonlaştirilib, tarixiy yodgorlik sifatida davlat muhofazasiga olingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАНГИОТА МАЖМУАСИ - Тошкент вилояти Зангиота қишлоғидаги меъморий ёдгорлик (15—20а.лар). 3. м. Зангиота, Анбар биби мақбараси, дарвозахона, Мадраса, масжид, хонақоҳшийпон, минора ва ҳовуздан иборат. Анбар биби мақбараси, ҳовуз, шийпон ва дарвозахона алоҳидаалоҳида қилиб қурилган. Зангиота мақбараси эса мадраса ва масжид б-н ёнмаён тушган бўлиб, ҳовлига шим. шарқ ва шим,ғарбдаги дарвозалар орқали ўтилади. Минора ҳам шу ҳовлининг ўртароғи Зангиота мақбарасига, масжид ва мақбарага яқинроқ қилиб қурилган. 3. м.га икки томони теракзорли хиёбон орқали борилади. Мажмуага жан.дан қад. қабристон туташган, унинг атрофи девор б-н ўралган. Зангиота мақбараси пештоқи ҳовлига қараган, қолган уч томони эса қабристонга ёндош қилиб қурилган. Зангиота мақбараси дастлаб 4 хонали (зиёратхона, гўрхона ва унинг икки ёнида кичик хона қодиқлари сакланган), безаксиз бўлган. Ички хона деворлари равокли чорси асосдан, бурчакларидаги бағал саккиз қиррали, гумбазлари ҳар хил. Дарча ва тобадонлар ишланган. Гўрхонадаги оқ мармар қабртошига нафис ўйма нақш ва арабий хатлар битилган. Кейинчалик мақбара олдига пештоқ қурилиб кошинкори безак берилган. Пештоқ ва хоналар ташқи девори, зиёратхона ва гўрхона пойгумбази сайқалланган Зангиота мажмуасидаги минора ғиштчалар, ўймакор рангбаранг кошинлар б-н безатилган. Ички хона изораси парчинли, меҳробига «П» шаклида кошин ва арабий ёзув битилган. Гумбаз ости безаклари устига зарҳал берилган. Пештоғидаги намоён ҳошиялари сопол, сиркор ғишт ва йиғма кошин терилиб, унга саккиз бурчакли турунжлар ишланган. Мақбара Амир Темур томонидан қурилганлиги (14а. 80й. лари) ва Улуғбек даврида (15а.нинг 20й. лари) безак ишлари бажарилганлиги аникланган. 16—17а.ларда пештоқ ва гумбазлари таъмирланган. Мақбара ёнига бир қаватли Мадраса ва намозгоҳ масжиди қурилган (1832). Мадраса бир қаватли қатор ҳужра, 2 дарвозахона ва 3 йирикроқ хона (дарсхона)дан иборат. 1870 й.да 3. м. таъмирланиб, намозгоҳ масжидининг пешайвони қурилган. Қўқонлик уста ҳожи Муҳаммад безаган. Мажмуа атрофи ободонлаштирилиб, тарихий ёдгорлик сифатида давлат муҳофазасига олинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.