Zarin
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com
Zarin — metilftorfosfonat kislotaning propil efiri, kuçli ta'sir etaaigan zaharlovçi modda. Deyarli hidsiz, rangsiz suyuklik. Suyuklaniş trasi — 54°, qaynaş trasi — 151,5° (ajraliş b-n); ziçligi 1,094 g/sm3, 20°da uçuvçanligi 11,3 mg/l; suv va organik erituvçilar b-n har qanday nisbatda aralaşadi. Nafas a'zolari, teri, me'daiçak orqali (ovqat yoki suv b-n) organizmni zaharlaydi. Markaziy nerv sistemasiga ta'sir qilib, uni falajlaydi. Suv ta'sirida juda sekin, mineral kislotalar va ayniqsa işqorlar, ammiak va aminlarning suvdagi eritmalarida tez gidrolizlanib zaharli bölmagan moddalar hosil qiladi. Z.dan saklaniş uçun protivogaz va tanani himoya qiladigan vositalar, şuningdek, antidotlar, mas, atropindan foydalaniladi (yana q. Zaharlovçi moddalar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАРИН — метилфторфосфонат кислотанинг пропил эфири, кучли таъсир этааиган заҳарловчи модда. Деярли ҳидсиз, рангсиз суюклик. Суюкланиш траси — 54°, қайнаш траси — 151,5° (ажралиш б-н); зичлиги 1,094 г/см3, 20°да учувчанлиги 11,3 мг/л; сув ва органик эритувчилар б-н ҳар қандай нисбатда аралашади. Нафас аъзолари, тери, меъдаичак орқали (овқат ёки сув б-н) организмни заҳарлайди. Марказий нерв системасига таъсир қилиб, уни фалажлайди. Сув таъсирида жуда секин, минерал кислоталар ва айниқса ишқорлар, аммиак ва аминларнинг сувдаги эритмаларида тез гидролизланиб заҳарли бўлмаган моддалар ҳосил қилади. З.дан сакланиш учун противогаз ва танани ҳимоя қиладиган воситалар, шунингдек, антидотлар, мас, атропиндан фойдаланилади (яна қ. Заҳарловчи моддалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.