Zohirşoh Muhammad
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 144-b. — ziyouz.com
Zohirşoh Muhammad (191* 15.10, Kobul) — Afğoniston şohi (1933.8.11 — 1973.24.8). Muhammad Nodirşohning öğli. Fransiyada tahsil olgan (1924— 30). Afğonistonga qaytgan va harbiy ofitserlar bilim yurtini tugatgan (1931). 1932—33 y.larda milliy mudo-faa vaziri örinbosari, 1933 y.da ma-orif vaziri vazifasini bajaruvçi. 1933 y. 8 noyab.da otasining ölimidan keyin taxtga ötirgan. Şoxlik davrida mamlakat mustaqilligini mustahkam-laş va betaraflik siyosatini olib borgan, harbiy bloklarga qöşilmaslikka harakat qilgan. Milliy iqti-sod, madaniyat va maorifning rivoj-lanişiga köp hissa qöşgan. 3. xorijda davolanayotganda jiyani Muhammad Dovud hokimiyatni qölga oldi va unga tazyiq körsatdi. 1973 y. 17 iyulda monarxiya tugatilib, Afğoniston respublika deb e'lon qilingaç, 24 avg. da taxtdan voz keçgan. Oilasi b-n Rim yaqinidagi şaharçada yaşagan. Mamlakatda toliblar hukmronligi barham topgaç, Hamid Karzay boşçiligidagi Afğoniston muvaqqat hukumati taklifiga köra Afğonistonga qaytib kelgan (2002 y. 18 apr.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗОҲИРШОҲ Муҳаммад (191* 15.10, Кобул) — Афғонистон шоҳи (1933.8.11 — 1973.24.8). Муҳаммад Нодиршоҳнинг ўғли. Францияда таҳсил олган (1924— 30). Афғонистонга қайтган ва ҳарбий офицерлар билим юртини тугатган (1931). 1932—33 й.ларда миллий мудо-фаа вазири ўринбосари, 1933 й.да ма-ориф вазири вазифасини бажарувчи. 1933 й. 8 нояб.да отасининг ўлимидан кейин тахтга ўтирган. Шохлик даврида мамлакат мустақиллигини мустаҳкам-лаш ва бетарафлик сиёсатини олиб борган, ҳарбий блокларга қўшилмасликка ҳаракат қилган. Миллий иқти-сод, маданият ва маорифнинг ривож-ланишига кўп ҳисса қўшган. 3. хорижда даволанаётганда жияни Муҳаммад Довуд ҳокимиятни қўлга олди ва унга тазйиқ кўрсатди. 1973 й. 17 июлда монархия тугатилиб, Афғонистон республика деб эълон қилингач, 24 авг. да тахтдан воз кечган. Оиласи б-н Рим яқинидаги шаҳарчада яшаган. Мамлакатда толиблар ҳукмронлиги барҳам топгач, Ҳамид Карзай бошчилигидаги Афғонистон муваққат ҳукумати таклифига кўра Афғонистонга қайтиб келган (2002 й. 18 апр.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.