Petrobras

Petróleo Brasileiro S. A., qisqaça Petrobras — Braziliyaning neft sanoatidagi davlat nazoratidagi transmilliy korporatsiyasi. Boş qarorgohi Rio-de-Janeyro şahrida joylaşgan.

Petrobras 1953-yilda Braziliya prezidenti Getúlio Vargas hukumati davrida „Neft bizniki“ şiori ostida taşkil etilgan va qonuniy monopoliya huquqini olgan. Rus tilidagi Vikipediyada taşkil etilgan sana 3-oktyabr 1953-yil deb körsatilgan. 1953-yilda Braziliya kuniga atigi 2700 barrel neft işlab çiqargan.

1961-yilda Rio-de-Janeyro yaqinida REDUC neftni qayta işlaş zavodi işga tuşdi, 1963-yilda Cenpes tadqiqot markazi oçildi. 1968-yilda neft-kimyo bilan şuğullanuvçi Petroquisa şöba kompaniyasi taşkil etildi. 1973-yilgi neft inqirozi kompaniyaning ösişini töxtatdi, 1974-yilda Kampos havzasida neft koni topilgani moliyaviy ahvolini yaxşiladi.

1994-yilda Petrobras 36 platformasi işga tuşirildi; u 2001-yilda portlaşdan söng çökdi. 1997-yilgi qonun kompaniyaning monopoliyasini bekor qildi va ANP neft agentligi tuzildi. 2000-yilda Petrobras dengiz sathidan 1877 metr çuqurlikda neft qidiriş böyiça jahon rekordini örnatdi. 2002-yilda Argentinadagi Perez Companc Energía kompaniyasi 1,18 milliard dollarga sotib olindi.

2007–2008-yillarda Santos havzasida Tupi kabi yirik konlar topildi. 2010-yil sentyabrda kompaniya tarixdagi eng yirik aksiyalar joylaştirişini ötkazdi: ingliz va özbek tilidagi manbalarga köra 70 milliard dollar, rus tilidagi Vikipediyaga köra 69,9 milliard dollar yiğildi. 2010-yillarda Işçilar partiyasi davrida yoqilği subsidiyasiga taxminan 40 milliard dollar sarflangani kompaniyani eng köp qarzdor neft kompaniyasiga aylantirdi. 2017-yildan boşlab kompaniya Janubiy Amerikadagi ba'zi aktivlarini sota boşladi.

Kompaniya daromadi böyiça tartiblangan oltita biznes tarmoğida faoliyat yuritadi:

• qayta işlaş, taşiş va marketing;
• qidiruv va qazib oliş;
• yetkazib beriş (neft mahsulotlari, etanol, biodizel va tabiiy gaz);
• gaz va energiya (şu jumladan öğitlar biznesi);
• xalqaro faoliyat;
• bioyoqilğilar.

Kompaniya Braziliyada bir neçta neftni qayta işlaş zavodiga ega, jumladan REPLAN (kuniga 415 000 barrel), REVAP, REDUC va RNEST. Texasda ham kuniga 100 000 barrelli zavodi bor.

• 2014-yilda işlab çiqarilgan neftning 92 foizi Braziliya hissasiga töğri kelgan; 2014-yil oxirida umumiy zaxiralarning 97 foizi şu yerda joylaşgan.
• 2014-yilda kunlik örtaça işlab çiqariş 2,863 million barrel neft ekvivalentiga yetib, rekord örnatilgan.
• 2015-yilda kuniga 2,284 million barrel neft ekvivalenti işlab çiqarilgan (89 foizi neft, 11 foizi tabiiy gaz). Rus tilidagi Vikipediyada 2015-yil uçun 2,576 million barrel körsatilgan.
• 2015-yil noyabrida umumiy qarz 128 milliard dollar bölgan, uning 84 foizi xorijiy valyutada.
• Kompaniya Afrika, Şimoliy va Janubiy Amerika, Yevropa va Osiyoning 16 davlatida aktivlarni nazorat qiladi.

Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 1997-yilgaça aksiyalarning 100 foizi davlatga tegişli bölgan; qonunga köra federal hukumat ovoz beruvçi aksiyalarning kamida 50 foizi va yana bir aksiyaga egalik qilib nazoratni saqlaydi. Akssiyalar Nyu-York va San-Paulu birjalarida muomalada. 2012–2015-yillarda kompaniya prezidenti Mariya das Grasas Silva Foster bölgan, 2015-yil fevralda u iste'foga çiqarilib, örniga Aldemir Bendine tayinlangan. Kompaniya boş kompaniya va bir neça önlab şöba va assotsiatsiyalangan kompaniyalardan iborat; yirik şöbalari qatoriga Transpetro, Petrobras Distribuidora va Petrobras Biocombustível kiradi.