Puştu tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Pushtu tili — sharqiy eroniy tillardan biri, Afgʻonistonning ikki rasmiy tilidan biri; asosan Afgʻoniston va Pokiston shimoli-gʻarbida tarqalgan.→ Puştu tili — şarqiy eroniy tillardan biri, Afğonistonning ikki rasmiy tilidan biri; asosan Afğoniston va Pokiston şimoli-ğarbida tarqalgan. - Nom · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Pushtu tili→ Puştu tili - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
13 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Yozma manbalar XVI asrdan boshlanadi. Eng qadimgi sanalgan hujjat — Boyazid Ansoriyning «Xayrul-bayon» kitobi (1651-yil 6-sentabr). Zamonaviy imloda yozilgan eng qadimgi qoʻlyozma 1750-yilga oid. Bosmada koʻpincha naskh,…
− Pushtu tilining eng qadimgi tarixi aniq emas. Eng qadimgi yozma namuna sifatida amir Krorning VIII asrga oid sheʼrlari koʻrsatiladi, biroq bu daʼvo bahsli; inglizcha manbaga koʻra, uni asoslagan «Pata Xazana» qoʻlyozmasi…
− XVIII asr boshidan Afgʻoniston hukmdorlari pushtunlar boʻlgan, ammo saroyda fors (dariy) tili qoʻllangan. Amonulloxon davrida pushtuni ommalashtirish boshlandi. 1930-yillarda Kobul universiteti (1932) va «Pashto Tolana» …
+ Yozma manbalar 16-asrdan boşlanadi. Eng qadimgi sanalgan hujjat — Boyazid Ansoriyning «Xayrul-bayon» kitobi (1651-yil 6-sentabr). Zamonaviy imloda yozilgan eng qadimgi qölyozma 1750-yilga oid. Bosmada köpinça naskh, …
+ Puştu tilining eng qadimgi tarixi aniq emas. Eng qadimgi yozma namuna sifatida amir Krorning 8-asrga oid şe'rlari körsatiladi, biroq bu da'vo bahsli; inglizça manbaga köra, uni asoslagan «Pata Xazana» qölyozmasinin…
+ 18-asr boşidan Afğoniston hukmdorlari puştunlar bölgan, ammo saroyda fors (dariy) tili qöllangan. Amonulloxon davrida puştuni ommalaştiriş boşlandi. 1930-yillarda Kobul universiteti (1932) va «Paşto Tolana» aka…
14 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Puştu tili — şarqiy eroniy tillardan biri, Afğonistonning ikki rasmiy tilidan biri; asosan Afğoniston va Pokiston şimoli-ğarbida tarqalgan.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Pushtu_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Puştu tili (paştu, afğon tili) — eroniy tillarning şarqiy guruhiga mansub til. U Afğonistondagi ikki rasmiy tildan biri hisoblanadi (ikkinçisi — dariy tili).
+ ## Tasnifi
+ Puştu hind-yevropa tillar oilasining şarqiy eroniy tillari guruhiga kiradi. Tilşunoslarning bir qismi uni avesto tilidan, boşqalari baktriya tiliga yaqinroq til sifatida kelib çiqqan deb hisoblaydi; ikkala qaraş ha…
+ Luğat tarkibida öz sözlar bilan birga fors va hind tillaridan özlaşmalar bor. Arabça sözlar, odatda, fors tili orqali kirgan (rus Vikipediyasi).
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Puştu Afğonistonning janubi, janubi-şarqi va şarqida hamda Pokistonning şimoli-ğarbida, şuningdek puştunlar diasporasida tarqalgan. Özbekça Vikipediyaga köra, tarqalgan hududlar orasida Qandahor, Jalolobod, Ğ…
+ Sözlaşuvçilar soni manbalarda turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 25 mln dan ortiq (uçdan ikki qismi Pokistonda), inglizça Vikipediyada taxminan 35–55 mln. Afğoniston aholisining ona tili sifatida puştuni in…
+ ## Yozuvi
+ Puştu arab-fors yozuvidan foydalanadi va unga öziga xos tovuşlarni bildiruvçi harflar qöşilgan. Rusça manbaga köra, retrofleks undoşlar uçun kiçik doira qöşilgan belgilar, ښ va ږ harflari hamda ts va dz affr…
+ Yozma manbalar XVI asrdan boşlanadi. Eng qadimgi sanalgan hujjat — Boyazid Ansoriyning «Xayrul-bayon» kitobi (1651-yil 6-sentabr). Zamonaviy imloda yozilgan eng qadimgi qölyozma 1750-yilga oid. Bosmada köpinça naskh,…
+ ## Tarixi
+ Puştu tilining eng qadimgi tarixi aniq emas. Eng qadimgi yozma namuna sifatida amir Krorning VIII asrga oid şe'rlari körsatiladi, biroq bu da'vo bahsli; inglizça manbaga köra, uni asoslagan «Pata Xazana» qölyozmasi…
+ XVIII asr boşidan Afğoniston hukmdorlari puştunlar bölgan, ammo saroyda fors (dariy) tili qöllangan. Amonulloxon davrida puştuni ommalaştiriş boşlandi. 1930-yillarda Kobul universiteti (1932) va «Paşto Tolana» …
+ Pokistonda 1984-yilda puştuni boşlanğiç maktablarda öqitiş huquqi berildi; asosiy öqitiş tili urdu bölib qolmoqda.
+ ## Xususiyatlari
+ Puştuda undoşlar 30 ta, urğu dinamik, urğuga qarab söz ma'nolari farqlanişi mumkin (özbekça Vikipediya). Otlarda flektivlik kuçli. Ot va sifatlar ikki jins, ikki son va tört kelişik (töğri, egalik, ablativ, …
+ Lahjalar şarqiy (peşovar-jalolobod), ğarbiy (qandahor) va janubiy guruhlarga ajratiladi; rusça manbada ular ikki, uç yoki tört guruhga birlaştirilişi aytilgan.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q58680
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.