Qozoq tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Qozoq tili — turkiy tillarning qipchoq guruhiga mansub til, Qozogʻiston Respublikasining davlat tili.→ Qozoq tili — turkiy tillarning qipçoq guruhiga mansub til, Qozoğiston Respublikasining davlat tili. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
13 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Qozoq tili qipchoq tillari ichida qipchoq-noʻgʻay guruhchasiga kiradi. Oʻzbekcha va ruscha materiallarga koʻra, bu guruhchani qozoq tili qoraqalpoq va noʻgʻay tillari bilan birga tashkil etadi; rus tilidagi maqolada unga…
− Oʻzbekcha maqolaga koʻra, arab yozuviga asoslangan yozma adabiy til XIX asr ikkinchi yarmida paydo boʻlib, Abay Qoʻnonboyev va Ibray Oltinsarin faoliyati tufayli asr oxirida toʻliq shakllangan. Rus tilidagi maqolada tiln…
+ Qozoq tili qipçoq tillari içida qipçoq-nöğay guruhçasiga kiradi. Özbekça va rusça manbalarga köra, bu guruhçani qozoq tili qoraqalpoq va nöğay tillari bilan birga taşkil etadi; rus tilidagi maqolada unga qo…
+ Özbekça maqolaga köra, arab yozuviga asoslangan yozma adabiy til 19-asr ikkinçi yarmida paydo bölib, Abay Qönonboyev va Ibray Oltinsarin faoliyati tufayli asr oxirida töliq şakllangan. Rus tilidagi maqolada tilni…
15 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Qozoq tili — turkiy tillarning qipçoq guruhiga mansub til, Qozoğiston Respublikasining davlat tili.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Qozoq_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 28
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Qozoq tili (özini qozoqça: Qazaq tіlі, qazaqşa deb ataydi) — turkiy tillarning qipçoq guruhiga mansub til. U Qozoğiston Respublikasining davlat tili hisoblanadi.
+ ## Tasnifi
+ Qozoq tili qipçoq tillari içida qipçoq-nöğay guruhçasiga kiradi. Özbekça va rusça materiallarga köra, bu guruhçani qozoq tili qoraqalpoq va nöğay tillari bilan birga taşkil etadi; rus tilidagi maqolada unga…
+ Dialektlar sonida yagona fikr yöq. Ba'zi manbalarda 2 ta, ba'zilarida 3 ta (şimoli-şarqiy, janubiy va ğarbiy) lahja ajratiladi. Ethnologue ham özaro tuşuniladigan uç lahja guruhini (şimoli-şarqiy, janubiy, ğarb…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Qozoq tili asosan Qozoğistonda tarqalgan. Undan taşqari Xitoy (Şinjon), Özbekiston, Rossiya, Mongoliya, Turkmaniston, Qirğiziston, Tojikiston, Afğoniston, Turkiya, Ukraina va boşqa mamlakatlarda ham qöllanadi. Ro…
+ Sözlaşuvçilar soni manbalarda turliça berilgan: Özbekça maqolada qariyb 30 million, Ethnologue 2009-yil ma'lumotida 12 934 060, Worlddata.info baholaşida 17,3 million, Ethnologue 2025-yil ma'lumotida 21,4 million …
+ ## Yozuvi
+ Qozoq yozuvi 1930-yilgaça (rus manbasida 1929-yilgaça) arab grafikasiga asoslangan edi. 1912-yilda A. Baytursinov arab yozuvini qozoq tiliga moslab isloh qilgan. Keyin lotin yozuvi qöllandi (1929/1930–1940), 1940-yild…
+ Xitoydagi qozoqlar özgartirilgan arab yozuvidan foydalanadi. 2017-yil 26-oktabrdagi prezident farmoni bilan lotin alifbosiga bosqiçma-bosqiç ötiş belgilandi; dastlab 2025-yilgaça rejalaştirilgan ötiş keyinçalik…
+ ## Tarixi
+ Özbekça maqolaga köra, arab yozuviga asoslangan yozma adabiy til XIX asr ikkinçi yarmida paydo bölib, Abay Qönonboyev va Ibray Oltinsarin faoliyati tufayli asr oxirida töliq şakllangan. Rus tilidagi maqolada tiln…
+ Tilga arab va fors tillaridan köp söz kirgan. Janubiy lahja bir neça asr davomida özbek tilining kuçli ta'sirini boşidan keçirgan.
+ ## Xususiyatlari
+ Özbekça maqolaga köra, qozoq tilida 9 unli fonema bor, unlilar uyğunligi va undoşlar assimilyatsiyasi mavjud, urğu asosan dinamik. Inglizça maqolada unlilar soni taxminan 8–9 deb körsatilgan va bu borada munozara…
+ Qozoq tili — agglyutinativ til: sözlar negizga ketma-ket qöşimçalar qöşib yasaladi. Gapda odatda fe'l oxirda keladi. Otlar sondagi birlik va köplik hamda yetti kelişik böyiça turlanadi; grammatik jins yöq. Fe’…
+ Leksikaning öz qatlamini umumturkiy sözlar taşkil etadi; arab, fors, möğul, özbek, tatar, rus va xitoy tillaridan özlaşgan sözlar ham bor.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q9252
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.