Queçua
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Quechua — Janubiy Amerika And togʻlarida keng tarqalgan, Amerikadagi eng koʻp soʻzlashuvchiga ega hind tillari oilasi; Inka davlatida rasmiy til boʻlgan.→ Queçua — Janubiy Amerika And toğlarida keng tarqalgan, Amerikadagi eng köp sözlaşuvçiga ega hind tillari oilasi; Inka davlatida rasmiy til bölgan. - Nom · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Quechua→ Queçua - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Quechua (oʻz nomi Runa simi — «xalq tili») — Peruning markaziy qismida paydo boʻlib, keyinchalik And mamlakatlariga tarqalgan tillar oilasi. Ingliz tilidagi materialda u Kolumbgacha boʻlgan Amerikada eng keng tarqalgan t…
− Soʻzlashuvchilar sonini aniqlash qiyin va manbalarga qarab keskin farq qiladi. Rus tilidagi materialda taxminan 14,5 million kishi, inglizcha materialda 2004-yilda 8–10 million, 2011-yilgacha boʻlgan soʻnggi aholi roʻyxa…
− Peruda 1975-yilda Quechua rasmiy til maqomini olgan, Ekvadorda 2006-yilgi konstitutsiyada, Boliviyada 2009-yilgi konstitutsiyada rasmiy deb tan olingan. Rus tilidagi materialda Boliviyada rasmiy maqom 1977-yilga tegishli…
− Zamonaviy adabiy Quechua ispan lotin alifbosining varianti asosidagi yozuvdan foydalanadi. Til me’yori aniq qoidalar majmuasiga ega va maktablarda oʻqitiladi, biroq oʻqitish hamma joyda yoʻlga qoʻyilmagan. Inglizcha mate…
− Quechua vatani Peruning markaziy qismi boʻlishi mumkin; u Chavin va Vari sivilizatsiyalarida ishlatilgan boʻlishi taxmin qilinadi. Til inkalardan ancha oldin keng tarqalgan edi; inkalar Quechua shaklida soʻzlashgan koʻp …
− 1533-yildan keyin katolik missionerlari Quechuadan xushxabar tarqatishda foydalandi. Eng qadimgi yozma yodgorliklar orasida Domingo de Santo Tomasning 1560-yilda nashr etilgan grammatikasi bor. XVIII asr oxirida Tupak Am…
+ Queçua (öz nomi Runa simi — «xalq tili») — Peruning markaziy qismida paydo bölib, keyinçalik And mamlakatlariga tarqalgan tillar oilasi. Ingliz tilidagi Vikipediyada u Kolumbgaça bölgan Amerikada eng keng tarqalgan…
+ Sözlaşuvçilar sonini aniqlaş qiyin va manbalarga qarab keskin farq qiladi. Rus tilidagi Vikipediyada taxminan 14,5 million kişi, inglizça Vikipediyada 2004-yilda 8–10 million, 2011-yilgaça bölgan sönggi aholi ro…
+ Peruda 1975-yilda Queçua rasmiy til maqomini olgan, Ekvadorda 2006-yilgi konstitutsiyada, Boliviyada 2009-yilgi konstitutsiyada rasmiy deb tan olingan. Rus tilidagi Vikipediyada Boliviyada rasmiy maqom 1977-yilga tegiş…
+ Zamonaviy adabiy Queçua ispan lotin alifbosining varianti asosidagi yozuvdan foydalanadi. Til me'yori aniq qoidalar majmuasiga ega va maktablarda öqitiladi, biroq öqitiş hamma joyda yölga qöyilmagan. Inglizça Viki…
+ Queçua vatani Peruning markaziy qismi bölişi mumkin; u Çavin va Vari sivilizatsiyalarida işlatilgan bölişi taxmin qilinadi. Til inkalardan ança oldin keng tarqalgan edi; inkalar Queçua şaklida sözlaşgan köp …
+ 1533-yildan keyin katolik missionerlari Queçuadan xuşxabar tarqatişda foydalandi. Eng qadimgi yozma yodgorliklar orasida Domingo de Santo Tomasning 1560-yilda naşr etilgan grammatikasi bor. 18-asr oxirida Tupak Amaru…
10 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Queçua — Janubiy Amerika And toğlarida keng tarqalgan, Amerikadagi eng köp sözlaşuvçiga ega hind tillari oilasi; Inka davlatida rasmiy til bölgan.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%87%D1%83%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B8→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Queçua (öz nomi Runa simi — «xalq tili») — Peruning markaziy qismida paydo bölib, keyinçalik And mamlakatlariga tarqalgan tillar oilasi. Ingliz tilidagi materialda u Kolumbgaça bölgan Amerikada eng keng tarqalgan t…
+ ## Tasnifi
+ An'anaviy tasnifga köra (Gari Parker, 1963; Alfredo Torero, 1964) Queçua ikki guruhga bölinadi: Queçua I (Queçua B, markaziy, Waywash) va Queçua II (Queçua A, çekka, Wamp'una). Queçua II içida uç kiçik guruh …
+ - II-A (Yunkay) — Peruning ğarbiy qismida alohida hududlarda; - II-B (şimoliy Queçua) — Ekvador, Peru şimoli va Kolumbiyaning ayrim hududlarida; Ekvadorda «Kichwa» deyiladi; - II-C (janubiy Queçua) — Peru janubi (Ku…
+ Queçua I eng konservativ guruh sanaladi va ona tilga yaqin xususiyatlarni saqlagan. Turli yirik hududlar, xususan markaziy va janubiy Queçua vakillari bir-birini yaxşi tuşunmaydi. Şu sababli ingliz tilidagi manbada …
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Sözlaşuvçilar sonini aniqlaş qiyin va manbalarga qarab keskin farq qiladi. Rus tilidagi materialda taxminan 14,5 million kişi, inglizça materialda 2004-yilda 8–10 million, 2011-yilgaça bölgan sönggi aholi röyxa…
+ Mamlakatlar böyiça taxminiy raqamlar: Argentina — 900 000 (1971); Boliviya — 2 100 000 (2001-yil röyxati); Ekvador — 2 300 000 (Adelaar, 1991); Peru — 3 800 000 (2017-yil röyxati). Ekvadorda 2001-yil röyxati faqat 5…
+ Peruda 1975-yilda Queçua rasmiy til maqomini olgan, Ekvadorda 2006-yilgi konstitutsiyada, Boliviyada 2009-yilgi konstitutsiyada rasmiy deb tan olingan. Rus tilidagi materialda Boliviyada rasmiy maqom 1977-yilga tegişli…
+ ## Yozuvi
+ Zamonaviy adabiy Queçua ispan lotin alifbosining varianti asosidagi yozuvdan foydalanadi. Til me'yori aniq qoidalar majmuasiga ega va maktablarda öqitiladi, biroq öqitiş hamma joyda yölga qöyilmagan. Inglizça mate…
+ ## Tarixi
+ Queçua vatani Peruning markaziy qismi bölişi mumkin; u Çavin va Vari sivilizatsiyalarida işlatilgan bölişi taxmin qilinadi. Til inkalardan ança oldin keng tarqalgan edi; inkalar Queçua şaklida sözlaşgan köp …
+ 1533-yildan keyin katolik missionerlari Queçuadan xuşxabar tarqatişda foydalandi. Eng qadimgi yozma yodgorliklar orasida Domingo de Santo Tomasning 1560-yilda naşr etilgan grammatikasi bor. XVIII asr oxirida Tupak Am…
+ ## Xususiyatlari
+ Queçuaga boy suffiksal söz yasalişi xos: Diego Gonsales Olgin 1607-yilda fe'llarga qöşiladigan qöşimçalar fe'llar sonini juda köpaytirişini qayd etgan. Queçua va ispan tillari bir-biriga kuçli ta'sir qilgan: …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q5218
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.