Queens

Queens (talaffuzi: Kuins) — Nyu York şahrining beşta borosidan biri. U maydoni jihatidan eng katta, aholisi soni böyiça esa Bruklindan keyin ikkinçi örinda turadi. Bironta boro Queens okrugi bilan bir xil çegaralarga ega.

Manbalarga köra, hududdagi dastlabki yevropalik aholi punktlari 1635-yildan keyin paydo bölgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, 1642-yilda Maspet, 1645-yilda Flashing, 1652-yilda Nyutaun (hozirgi Elmxerst) va 1655-yilda Jamayka vujudga kelgan; rus Vikipediyasi esa Maspet va Flashingning asos soliniş yillarini 1642 va 1643 deb beradi. Aholi punktlariga asosan Yangi Angliyadan Long-Aylendning şarqiy qismi orqali kelgan inglizlar joylaşgan. 1664-yilda inglizlar mustamlakani egallab, uni Nyu York deb atagan, hudud esa Yorkşir nomini olgan.

1657-yilda mustamlakaçilar imzolagan «Flashing noroziligi» kveykerlarning ta'qib qilinişiga qarşi qaratilgan bölib, AQSh Huquqlar billida vijdon erkinligi haqidagi moddaning ilk namunalaridan biri hisoblanadi.

Queens okrugi 1683-yil 1-noyabrda Nyu York provinsiyasining dastlabki 12 okrugidan biri sifatida taşkil etilgan. Nomi, ehtimol, öşa paytdagi Angliya malikasi Braganzalik Ketrin bilan boğliq, biroq bunga tarixiy dalil topilmagan. 1683–1899-yillarda okrug hozirgi Nassau okrugini ham öz içiga olgan. Nyu York şahri birlaştirilganda (1898) Long-Aylend-Siti, Nyutaun, Flashing, Jamayka va Hempstedning bir qismi şaharga qöşildi. Nassau okrugi 1899-yil 1-yanvarda ajralib çiqdi.

1905–1908-yillarda Long-Aylend temir yöli elektrlaştirildi, 1909-yilda Queensboro köprigi qurildi. 1920-yillarda aholi 469 042 nafardan 1 079 129 nafargaça oşgan. Queensda 1939 va 1964-yillarda Nyu York jahon körgazmalari ötkazilgan. La-Gvardia aeroporti 1939-yilda, Aydlvayld (1963-yildan Jon Kennedi nomidagi) aeroporti 1948-yilda oçilgan.

Queens Long-Aylend orolining ğarbiy çekkasida joylaşgan. Bruklin uning janubi-ğarbida, Nassau okrugi şarqida joylaşgan; Ist-River orqali Manhattan va Bronks bilan, suv çegarasi orqali Staten-Aylend hamda Nyu-Jersi bilan çegaradoş. Okrugning umumiy maydoni 460 km², şundan 280 km² quruqlik va 180 km² (39%) suvdir. Janubiy qismi — Rokavey yarimoroli Jamayka körfazi va Atlantika okeani oraliğida joylaşgan, unda 11 km plyaj bor.

2020-yilgi röyxatga köra, aholisi 2 405 464 nafar. Manbalarda 2017-yil uçun taxminan 2 358 582 nafar körsatilgan. Aholining qariyb 47–48 foizi xorijda tuğilgan; Queens etnik jihatdan dunyodagi eng xilma-xil hududlardan biri hisoblanadi. Ingliz Vikipediyasi uni tillar böyiça eng xilma-xil joy deb ataydi. Etnik jamoalar ixçam joylaşgan: yunonlar Astoriyada, lotin amerikaliklar Jekson-Xaytsda va Koronada, afroamerikaliklar Jamaykada, buxorolik yahudiylar Rego-Parkda.

Queens Nyu York borolari orasida eng xilma-xil iqtisodga ega. Şahardagi ikki aeroport — Jon Kennedi va La-Gvardia — şu yerda joylaşgan. Long-Aylend-Siti asosiy işlab çiqariş va vakolatxonalar markazi. Kaufman Astoria Studios va Silvercup Studios kabi kinostudiyalar faoliyat yuritadi. Bulova (Ist-Elmxerst) va Steinway & Sons (Long-Aylend-Siti) kompaniyalari ham şu yerda.

Flashing-Medous–Korona parki 1939 va 1964-yillardagi jahon körgazmalariga mezbonlik qilgan; u Nyu Yorkdagi uçinçi yirik park. Bu yerda Billi Jin King nomidagi Milliy tennis markazi (AQSh oçiq tennis çempionati) va «Nyu York Mets» beysbol jamoasining «Siti-Fild» stadioni joylaşgan. Ozon-Parkda Akveduk velotreki bor. Queens jamoat kutubxonasi 1858-yilga borib taqaladi.