Qutadğu bilig
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
«Qutadgʻu bilig» — Yusuf Xos Hojib tomonidan 1069—1070-yillarda yozilgan, qoraxoniylar davri turkiy tilidagi didaktik doston.→ «Qutadğu bilig» — Yusuf Xos Hojib tomonidan 1069—1070-yillarda yozilgan, qoraxoniylar davri turkiy tilidagi didaktik doston. - Nom · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Qutadgʻu bilig→ Qutadğu bilig - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 18
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
«Qutadğu bilig» — Yusuf Xos Hojib tomonidan 1069—1070-yillarda yozilgan, qoraxoniylar davri turkiy tilidagi didaktik doston.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Qutadg%CA%BBu_bilig→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 18
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ «Qutadğu bilig» («Saodatga yöllovçi bilim») — Yusuf Xos Hojibning 1069—1070-yillarda yaratilgan asari, turkiy adabiyotning nodir namunasi. Asar qoraxoniylar davlati hukmdorlariga atab yozilgan.
+ ## Yaratilişi
+ Asar 1069—1070-yillarda yaratilgan va Tavğaç Buğroxonga taqdim etilgan. Rus Vikipediyasidagi ma'lumotga köra, muallif işni Koşğarda 462-hijriy yilda (milodiy 1069 yoki 1070) tugatgan, asar ustida işlaş 18 oy dav…
+ Muallifning öz sözlariga köra, kitob öz davridayoq keng tarqalgan. Uni turli xalqlar turliça atagan: «Adab ul-muluk», «Oyin ul-mamlakat», «Ziynat ulumaro», turkiy «Şohnoma», «Pandnomai muluk»; turonliklar esa «Quta…
+ Asar tilini muallif muqaddimada «Buğroxon tili» deb atagan. Tadqiqotçilar uni turliça baholagan: S.Ye.Malov eski uyğur tili deb hisoblagan, boşqalar uni qarluq, qoraxoniy-uyğur yoki qoraxoniy tili deb atagan.
+ ## Mazmuni
+ Asar markazida 4 masala turadi va ular 4 obraz orqali oçiladi: adolat — podşoh Kuntuğdi, davlat — vazir Oytöldi, aql — vazirning öğli Ugdilmiş, qanoat — uning qarindoşi Özğurmiş. Masalalar qahramonlarning suhb…
+ Asarda hukmdorlar va amaldorlarga mamlakatni adolat bilan boşqariş, raiyatga zulm qilmaslik, ilm-ma'rifatga e'tibor beriş, iste'dod egalarini qöllab-quvvatlaş kabi maslahatlar berilgan. Muallif jamiyatdagi barça to…
+ Asar mutaqorib vaznida, masnaviy şaklida yozilgan. Özbekça manbaga köra, muallifning sönggi tahriridan ötgan nusxa jami 6520 baytdan iborat: nasriy (38 misra) va şe'riy (77 bayt) muqaddima, kiriş boblar (390 bayt…
+ ## Tarjima va naşrlari
+ Fanga uçta qölyozma ma'lum: uyğur yozuvidagi Hirot (Vena) nusxasi (1439), arab yozuvidagi Qohira nusxasi (1896-yilda topilgan) va Namangan nusxasi (1913-yilda topilgan, 1925-yilda Abdurauf Fitrat ilmiy muomalaga kirit…
+ Ilk naşrni H.Vamberi amalga oşirgan (1870). Keyin V.Radlov, S.Ye.Malov, R.R.Arat, Q.Karimov, B.Töxliyev va uyğur olimlari naşr etgan. Asar ingliz, nemis, fransuz, rus, çex, turk, uyğur, xitoy va boşqa tillarga ta…
+ ## Ta'siri
+ Uzbekça manbaga köra, asar qoraxoniylar davrida turkiy davlatçilikdagi siyosiy-ijtimoiy masalalarni hal qilişda asosiy dastur bölgan. Rus Vikipediyasiga köra, Muhammad ibn Hinduşoh «Dasturul-kotib» asarida Çingiz…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q1753178
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.