San-Marino
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
San-Marino (italyança: Città di San Marino) — San-Marino davlatining poytaxti. Şahar Monte-Titano toği yonbağrida joylaşgan va mamlakatning töqqizta kastelosidan biri hisoblanadi.
Tarixi
13Şahar 301-yilda asos solingan, deb hisoblanadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, uni toş teruvçi Marin asos solgan va u Monte-Titanodagi ğorda erkin toş teruvçilar jamoasini töplagan. Inglizça Vikipediyada esa şaharni Avliyo Marin va Rim ta'qibidan qoçgan bir neça nasroniy qoçoqlar asos solgani da'vo qilinadi.
Şaharning markaziy qismi uçta minora bilan himoyalangan. Birinçisi — Guaita (11-asr), u mustahkamligi bilan nom qozongan. Çegaradoş kuçlar bilan ziddiyatlar ikkinçi minora — Cesta (13-asr)ni qurişni taqozo etgan. Mudofaa tizimi Monte-Titanoning sönggi çöqqisida qurilgan eng kiçik minora — Montale (14-asr) bilan yakunlangan. Aholi ösişi bilan mamlakat hududi bir neça kvadrat kilometrga kengaydi; sammarinoliklar uruş emas, xarid va şartnomalar yöli bilan qolgan sakkizta kastelloni qöşib oldi. 2008-yildan şahar «San-Marino tarixiy markazi va Titano toği» nomi ostida YuNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan.
Geografiyasi
13Şahar Monte-Titano — San-Marinoning eng baland nuqtasi — ğarbiy yonbağrida, toğ terrasalarida joylaşgan. U Akvaviva, Borgo-Maddjore, Fiorentino va Kyezanuova kastellolari hamda Italiyaning San-Leo kommunasi bilan çegaradoş. Şahar yetti kuraziyadan iborat: Ka-Berlone, Kanepa, Kazole, Kastellaro, Montalbo, Murata va Santa-Mustiola. Iqlimi nam subtropik (Kyoppen böyiça Cfa).
Aholisi
13Aholi soni manbalarda turliça berilgan: rus tilidagi Vikipediyada 4106 kişi (2010), inglizça Vikipediyada 4118 kişi, özbekça Vikipediyada 3,4 ming kişi. Şahar dunyodagi aholisi eng kam poytaxtlar orasida beşinçi örinda turadi.
Iqtisodiyoti
13Şahar iqtisodiyoti mamlakat iqtisodiyoti bilan çambarças boğliq. Yaqin vaqtgaça asosiy faoliyat turlari toş qaziş va öymakorlik edi. Hozir iqtisodiyot xilma-xilroq: turizm, savdo, poçta markalari sotuvi va kiçik qişloq xöjaligi (u pasayib bormoqda). Şaharda mingdan ortiq çakana savdo şoxobçasi bor. Hukumat, davlat muassasalari, bosmaxona va gazeta tahririyatlari ham şu yerda joylaşgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharga yiliga uç milliondan ortiq kişi taşrif buyuradi; sayyohlarning 85 foizi italiyaliklar. Tarixiy markazda quyidagilar bor: Uç minora (Guaita, Cesta, Montale), San-Marino bazilikasi, Palazzo Pubblico, Kapitanlar saroyi, Titano teatri, Ozodlik maydoni, Garibaldi maydoni, Santa-Kyara monastiri va Grand Hotel San-Marino. Davlat muzeyi ham mavjud.
Şaharning tor, toşyotqizilgan köçalari maşhur; markazning katta qismida avtomobillar taqiqlangan. Yuqori va quyi qismlarni liftlar boğlaydi. Funivia di San-Marino osma yöli şaharni Borgo-Maddjore bilan ulaydi. 1932–1944-yillarda Rimini bilan elektrlaştirilgan tor izli temir yöl işlagan; u Ikkinçi jahon uruşida bombardimon qilinib yopilgan va 2012-yilda uning 800 metrlik qismi meros temir yöli sifatida qayta oçilgan.
Şahar Rab (Xorvatiya), San-Leo (Italiya) va Nankin (Xitoy) bilan qardoş şaharlar sifatida aloqa qiladi; rus tilidagi manbada Rønne (Daniya) ham tilga olingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)San-Marino // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/600 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASan-Marino. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/600
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/600
Raqamlarda
Aholi soni · 31-oktabr 2020
3 997 kişi
−1,1 %2018-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1848wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q238wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.