Sango

− Rus tilidagi Vikipediya materialiga koʻra, sango muayyan bir xalqning tili emas, balki adamava-ubangi oilasiga mansub turli tillar asosida shakllangan koyne boʻlib, grammatikasi soddalashgan (kreol tili unsurlari bor). U…

− Inglizcha Vikipediya materialiga koʻra, tilning tasnifi munozarali. Uilyam Samarin izidan borgan baʼzi tilshunoslar uni ngbandi asosidagi kreol deb tasniflaydi. Marsel Diki-Kidiri va Charlz Morrill kabi boshqalar bu tasn…

− Rus tilidagi materialga koʻra, sangoda birinchi til sifatida taxminan 400 ming kishi soʻzlashadi (u Bangi shahrida shahar koynesi sifatida rivojlangan), ikkinchi til sifatida esa 5 milliongacha kishi foydalanadi. Inglizc…

− MAR dan tashqari, til Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, Chad va Kamerunning chegaradosh hududlarida tarqalgan. Inglizcha materialga koʻra, Chadning janubida u ehtimol ona tili emas va qoʻllanilishi kamay…

− Yozuv XX asrning 60-yillaridan lotin alifbosi asosida mavjud. Dastlab uni fransuz missionerlari yoza boshlagan; katolik va protestant qoidalari biroz farq qilgan. 1966-yilgi Injil va 1968-yilgi madhiyalar toʻplami taʼsir…

− Fransuz mustamlakasidan (XIX asr oxiri) oldin ham sangoning bir koʻrinishi Ubangi daryosi boʻylab lingua franca boʻlgan. U daryo savdogarlari tilidan, ngbandi tillar guruhiga kiruvchi sango qabilasining shimoliy ngbandi …

+ Rus tilidagi Vikipediya maqolasiga köra, sango muayyan bir xalqning tili emas, balki adamava-ubangi oilasiga mansub turli tillar asosida şakllangan koyne bölib, grammatikasi soddalaşgan (kreol tili unsurlari bor). U …

+ Inglizça Vikipediya maqolasiga köra, tilning tasnifi munozarali. Uilyam Samarin izidan borgan ba'zi tilşunoslar uni ngbandi asosidagi kreol deb tasniflaydi. Marsel Diki-Kidiri va Çarlz Morrill kabi boşqalar bu tasni…

+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, sangoda birinçi til sifatida taxminan 400 ming kişi sözlaşadi (u Bangi şahrida şahar koynesi sifatida rivojlangan), ikkinçi til sifatida esa 5 milliongaça kişi foydalanadi. Ingli…

+ MAR dan taşqari, til Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, Çad va Kamerunning çegaradoş hududlarida tarqalgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Çadning janubida u ehtimol ona tili emas va qöllanilişi kam…

+ Yozuv 20-asrning 60-yillaridan lotin alifbosi asosida mavjud. Dastlab uni fransuz missionerlari yoza boşlagan; katolik va protestant qoidalari biroz farq qilgan. 1966-yilgi Injil va 1968-yilgi madhiyalar töplami ta'sir…

+ Fransuz mustamlakasidan (19-asr oxiri) oldin ham sangoning bir körinişi Ubangi daryosi böylab lingua franca bölgan. U daryo savdogarlari tilidan, ngbandi tillar guruhiga kiruvçi sango qabilasining şimoliy ngbandi l…

12 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

+ Sango (sangho; yângâ tî sängö) — Markaziy Afrikada, asosan Markaziy Afrika Respublikasida (MAR) tarqalgan til. U MAR da rasmiy va milliy til bölib, mamlakat böylab millatlararo muloqot vositasi (lingua franca) sifatida…

+ ## Tasnifi

+ Rus tilidagi Vikipediya materialiga köra, sango muayyan bir xalqning tili emas, balki adamava-ubangi oilasiga mansub turli tillar asosida şakllangan koyne bölib, grammatikasi soddalaşgan (kreol tili unsurlari bor). U…

+ Inglizça Vikipediya materialiga köra, tilning tasnifi munozarali. Uilyam Samarin izidan borgan ba'zi tilşunoslar uni ngbandi asosidagi kreol deb tasniflaydi. Marsel Diki-Kidiri va Çarlz Morrill kabi boşqalar bu tasn…

+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar

+ Rus tilidagi materialga köra, sangoda birinçi til sifatida taxminan 400 ming kişi sözlaşadi (u Bangi şahrida şahar koynesi sifatida rivojlangan), ikkinçi til sifatida esa 5 milliongaça kişi foydalanadi. Inglizc…

+ MAR dan taşqari, til Kongo Respublikasi, Kongo Demokratik Respublikasi, Çad va Kamerunning çegaradoş hududlarida tarqalgan. Inglizça materialga köra, Çadning janubida u ehtimol ona tili emas va qöllanilişi kamay…

+ ## Yozuvi

+ Yozuv XX asrning 60-yillaridan lotin alifbosi asosida mavjud. Dastlab uni fransuz missionerlari yoza boşlagan; katolik va protestant qoidalari biroz farq qilgan. 1966-yilgi Injil va 1968-yilgi madhiyalar töplami ta'sir…

+ Alifbo 22 harfdan iborat; kp, gb, mb, mv, nd, ng, ngb, nz kabi digraflar ham bor. Rasmiy imloda e harfi /e/ va /ɛ/ ni, o harfi /o/ va /ɔ/ ni bildiradi. Ohanglar belgilanadi: past ohang belgisiz (e), örta ohang dieresis …

+ ## Tarixi

+ Fransuz mustamlakasidan (XIX asr oxiri) oldin ham sangoning bir körinişi Ubangi daryosi böylab lingua franca bölgan. U daryo savdogarlari tilidan, ngbandi tillar guruhiga kiruvçi sango qabilasining şimoliy ngbandi …

+ 1960-yillardan Bangining tez ösişi birinçi marta sangoni ona tili sifatida biluvçilar jamoasini yaratdi. Qişloqdan kelganlar sangoni faqat umumiy til sifatida işlatgan, ularning bolalari esa uni asosiy (ba'zan yago…

+ ## Xususiyatlari

+ Leksika. Taber (1964) tadqiqotiga köra, taxminan 490 ta sango sözi sözlaşuv nutqining qariyb 90 foizini taşkil etadi, fransuzça özlaşmalar esa, ayniqsa bilimli kişilar nutqida, luğatning aksariyatini beradi. Mo…

+ Fonetika. Tilda yetti oğzaki va beş burun unlisi bor. Böğin tuzilişi odatda CV; sözlar köpinça bir yoki ikki böğinli. Til ohangli: uç asosiy ohang (yuqori, örta, past) bor, ohang vazifasi kam, ammo minimal ju…

+ Grammatika. Sango izolyatsiyalovçi til, gap tartibi ega–kesim–töldiruvçi. Köplik â- proklitikasi bilan belgilanadi. -ngö qöşimçasi fe'lni otlaştiradi. Egalik kelişigi tî old kömakçisi bilan hosil qilinadi: köd…

+ Örganiş. Samarinning yozişiça, tilni uç oyda gapira oladigan darajada örganiş mumkin, ammo erkin gapiriş uçun köproq vaqt kerak. Ingliz tilida sözlaşuvçilar uçun asosiy qiyinçiliklar — talaffuz (masalan, B…