Santyago (Çili)
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Santyago (Santyago-de-Çili) — Çilining poytaxti va eng yirik şahri, mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Inglizça Vikipediyaga köra, Katta Santyago qirqdan ortiq kommunani birlaştiradi, unda mamlakat aholisining uçdan biridan köproği yaşaydi va Çili yalpi içki mahsulotining taxminan 45 foizi yaratiladi.12
Joylaşuvi va iqlimi
13ÖzME'ga köra, şahar And toğlari etagida, dengiz sathidan 540 metr balandlikdagi soylikda, Mapoço daryosining ikki sohilida joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Santyago Çilining Markaziy vodiysida, şarqda And va ğarbda Qirğoq tizmasi orasidagi botiqda turadi; Rusça Vikipediyaga köra, Tinç okeandan 100 km gina uzoqlikda bölib, zilzilalarga moyil hududda joylaşgan.
ÖzME iqlimni subtropik deb ta'riflaydi: yanvarning örtaça harorati 19,7°, iyulniki 7,7°, yillik yoğin 363 mm. Inglizça Vikipediyaga köra, yozi iliq va quruq, qişi salqin va nisbatan namgarçil; yopiq vodiyda joylaşgani uçun qişda havo ifloslaniş va tutunli tuman köp kuzatiladi.
Tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, Santyago botiğida odamlar kamida miloddan avvalgi 10-mingyillikdan yaşagan, 800-yillar atrofida Mapoço böyida dehqon qişloqlari paydo bölgan, 15-asr oxirida hudud inklar ta'siriga ötgan. ÖzME'ga köra, şaharga 1541-yil 12-fevralda ispan istilosçilari asos solgan. Ikkala Vikipediyaga köra, uni konkistador Pedro de Valdiviya «Yangi Estremaduraning Santyagosi» nomi bilan barpo etgan va Ispaniya homiysi Yoqub havoriy şarafiga atagan. Şahar markazida Plasa-de-Armas maydoni rejalaştirilgan, atrofida sobor, qamoqxona va hokim uyi joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1541-yil 11-sentyabrda mahalliy qabilalar şaharni vayron qilgan, keyinçalik u qayta tiklangan; 1647-yilgi zilzila 600 kişining hayotiga zomin bölgan.
ÖzME'ga köra, 19-asr boşlarigaça Santyago ispan general-gubernatorligining markazi bölgan. 1810-yilda bu yerda boşlangan qözğolon mustaqillik uruşiga turtki bergan; Çili mustaqilligi e'lon qilingaç, Santyago mamlakat poytaxtiga aylangan.
Aholisi
13ÖzME 1997-yilda 4,64 million aholini qayd etgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2020-yilda şaharda 5 279 190 kişi, ya'ni mamlakat aholisining 36 foizi yaşagan; Santyago Janubiy Amerikaning eng yirik şaharlaridan biri.
Iqtisodiyoti va madaniyati
13Santyago Çilining asosiy sanoat, savdo va moliya markazi. ÖzME'ga köra, şaharda metallsozlik, maşinasozlik, elektrotexnika, kimyo, töqimaçilik, poyabzal, farmatsevtika va oziq-ovqat korxonalari, yirik banklar va kompaniyalarning idoralari bor. Inglizça Vikipediyaga köra, şaharda Lotin Amerikasi va Karib havzasi uçun BMT iqtisodiy komissiyasi joylaşgan, Janubiy Amerikaning eng baland binosi — Gran Torre Santyago qad kötargan. Prezident saroyi şu yerda, Milliy kongress esa asosan qöşni Valparaisoda yiğiladi.
ÖzME'ga köra, Santyago yirik transport tuguni: undan Panamerika şossesi ötadi, temir yöl Valparaiso porti bilan boğlaydi. Inglizça Vikipediya şahar metrosini Lotin Amerikasidagi eng keng tarmoqlardan biri deb körsatadi. Şaharda universitetlar, Çili Fanlar akademiyasi, konservatoriya, muzeylar, teatrlar va mustamlaka davridan qolgan me'moriy yodgorliklar bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Santyago (Çili) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4371 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASantyago (Çili). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4371
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4371
Manbalar
3 ta manba- 1https://en.wikipedia.org/wiki/Santiagoen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Santyagoru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 161-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 161-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.