Seroterapiya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Seroterapiya (lotinça serum — «zardob» va yunonça therapeia — «davolaş») — odam va hayvonlarning yuqumli kasalliklari hamda zaharlanişlarini immun zardoblar yordamida davolaş usuli. Rusça Vikipediyaga köra, u immunoterapiyaning bir turi hisoblanadi; zardob köpinça muşak orasiga, kamroq tomir içiga yuboriladi.12
Ta'sir mexanizmi
13ÖzME'ga köra, seroterapiyaning asosi — organizmda passiv immunitet hosil qiliş. Zardob tarkibidagi tayyor antitelolar kasallik qözğatuvçi mikroblar yoki ular ajratgan toksinlarni zararsizlantiradi; organizm bu himoyani özi işlab çiqarmaydi, balki tayyor holda oladi. Şu sababli ta'sir tez boşlanadi, lekin uzoq davom etmaydi.
Zardoblarning turlari
13Davolovçi zardoblar asosan hayvonlarni, köpinça otlarni maxsus emlaş (giperimmunlaş) yöli bilan olinadi. ÖzME'ga köra, tozalangan va quyuqlaştirilgan gammaglobulinlar ham işlatiladi: geterogen gammaglobulin immunlangan hayvon qonidan, gomologik gammaglobulin esa emlangan yoki kasallikni boşdan keçirib soğaygan odam qonidan tayyorlanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, soğaygan odam zardobi (rekonvalessent zardob) ayrim xavfli virusli infeksiyalarda ham sinab körilgan.
Qöllanişi
13ÖzME immun zardoblar difteriya va botulizmni davolaşda, ilon, ari va ayrim haşarotlar çaqqanda, gammaglobulinlar esa gripp, kuydirgi va boşqa yuqumli kasalliklarda qöllanişini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, bugungi kunda odamlarda zardobning eng keng tarqalgan işlatiliş sohasi — zaharli ilon va boşqa jonivorlar çaqqanda antitoksin sifatida qöllaş. Rusça Vikipediyaga köra, veterinariyada u kuydirgi, qözilar dizenteriyasi, çoçqalar saramasi va boşqa kasalliklarga qarşi işlatiladi.
Ehtiyot çoralari
13Begona oqsil allergik reaksiyalarga sabab bölişi mumkin. Şuning uçun ÖzME'ga köra, asosiy miqdordan oldin — 15–30 daqiqa, ba'zan bir-ikki kun ilgari — zardobning oz miqdori yuborilib, organizm javobi tekşirib köriladi.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, qon zardobi bilan davolaş usulini XIX asr oxirida Emil fon Bering, Kitasato Şibasaburo, Emil Ru va Aleksandr Yersen işlab çiqqan. Inglizça Vikipediyaga köra, Bering va Kitasato bu haqdagi ilk maqolalarini 1890-yilda e'lon qilgan. Bering dastlab dengiz çoçqalarida tajriba ötkazgan, ammo odamlarni davolaş uçun yetarli zardob olişda otlar eng qulay hayvon ekani ma'lum bölgan. Difteriyani örganiş böyiça işlari uçun Bering 1901-yilda fiziologiya va tibbiyot böyiça birinçi Nobel mukofotini olgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Seroterapiya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3291 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASeroterapiya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3291
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3291
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Серотерапияru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Antiserumen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 323-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 323-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.