Tatneft

«Tatneft» (töliq nomi: V. D. Şaşin nomidagi «Tatneft» jamoat aksiyadorlik jamiyati) — Rossiyaning neft kompaniyasi. Ştab-kvartirasi Tatariston Respublikasidagi Almetyevsk şahrida joylaşgan. Asosiy aktivlari Tatariston hududida.

«Tatneft» işlab çiqariş birlaşmasi 1950-yilda SSSR Vazirlar Sovetining qaroriga binoan Tatar ASSRning Bugulma şahrida bir neça trest tarkibida tuzilgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, u SSSR Neft sanoati vazirligi huzuridagi işlab çiqariş birlaşmasi sifatida taşkil etilgan va 1956-yilga kelib SSSRdagi eng yirik neft qazib oluvçiga aylangan. 1971-yilda birinçi milliard tonna neft qazib olingan, 1975-yilda yillik qazib oliş 104 million tonnaga yetgan.

1994-yilda xususiylaştirişdan söng kompaniya oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilgan. 2005-yilda Nijnekamskda TANEKO neft-kimyo majmuasini quriş loyihasi boşlangan; majmuaning birinçi navbati 2011-yilda işga tuşirilgan. 2019-yil 5-iyulda Finlyandiyaning Neste kompaniyasi bilan Rossiyadagi çakana yoqilği biznesini (75 ta yoqilği quyiş şoxobçasi va Sankt-Peterburgdagi terminal) sotib oliş kelişuvi imzolangan. 2025-yil 3-martda jamoa «Doblestniy trud uçun» ordeni bilan taqdirlangan, şu yilning 18-dekabrida Buyuk Britaniya kompaniyaga sanksiya joriy etgan.

Kompaniya neft va gaz qazib oliş, neftni qayta işlaş, neft-gaz kimyosi, şina majmuasi, yoqilği quyiş şoxobçalari tarmoği, elektroenergetika, neft-gaz sohasi uçun uskunalar işlab çiqariş va xizmat körsatuvçi tuzilmalar bilan şuğullanadi. Rus tilidagi manbaga köra, kompaniya 77 ta neft konida qazib oladi, eng yirigi — Romaşkin koni. Ingliz tilidagi manbada TANEKO zavodi, sintetik kauçuk işlab çiqariş (2019-yil noyabrida SIBURdan Tolyattidagi aktivlar olingan) va bank faoliyati ham tilga olingan.

Xorijda kompaniya Liviyada (2005-yilda Gadames hududidagi blok böyiça konsessiya, 2006-yilda yana uçta blokka litsenziya) işlagan; Liviya va Suriyadagi geologik qidiruv dasturi 2011-yildan siyosiy vaziyat sababli töxtatilgan. 2022-yil 1-avgust holatida kompaniyaga 790 ta yoqilği quyiş şoxobçasi qaraşli: 770 tasi Rossiyada, 18 tasi Belarusda, 2 tasi Özbekistonda. Kompaniyaning xayriya jamğarmasi 2018-yilda taşkil etilgan; kompaniya Qozonning «Ak Bars» xokkey klubining uzoq muddatli homiysi.

• Isbotlangan neft zaxiralari (2020-yil iyun): 998,3 mln tonna.
• Neft qazib oliş (2019): 29,8 mln tonna.
• Tuşum (2019): 932,3 mlrd rubl; sof foyda: 192,2 mlrd rubl.
• Tuşum (2020): 720,7 mlrd rubl (oldingi yilga nisbatan 22,7 % kam); sof foyda: 103,49 mlrd rubl (46,2 % kam).
• Örtaça sutkalik qazib oliş (2020): 506 ming barrel (12,9 % kam).
• Neft mahsulotlari işlab çiqariş (2020): 11,5 mln tonna (12,2 % köp).
• Bozor kapitalizatsiyasi (2023): 1,6 trln rubl (boşqa joyda 1,65 trln rubl).

Ingliz tilidagi manbaga köra, 2022-yildagi tuşum 1,3 trln rubl bölgan.

PAO «Tatneft» guruhning korporativ markazi bölib, barça biznes-segmentlarning investitsiya, moliya va işlab çiqariş jarayonlarini boşqaradi. Guruh neft-gaz qazib oliş, neft-gazni qayta işlaş va sotiş, neft-kimyo, energetika, moliya, ijtimoiy soha, ilmiy-texnik yönalişlar va boşqa tuzilmalardan iborat.

Rahbarlar: Aleksey Şmaryov (1950–1956), Valentin Şaşin (1956–1960), Rafxat Mingareyev (1960–1965), Agzam Valixanov (1965–1977), Rişad Bulgakov (1977–1980), Aklim Muxametzyanov (1980–1990), Rinat Galeyev (1990–1999), Şafagat Taxautdinov (1999 — 2013-yil noyabr). 2013-yil noyabridan boş direktor — Nail Maganov.

Rus tilidagi manbaga köra, 2023-yil noyabr holatida kompaniya aksiyalariga 590 mingdan ortiq aksiyador egalik qilgan; «Svyazinvestneftexim» ustav kapitalining 27,23 % ga ega, Tatariston nazoratidagi yuridik şaxslar esa 34 % ga egalik qilgan.