Uhud jangi

Uhud jangi — 625-yil 23-martda (hijriy 3-yil 7-şavvol) Madina şahri şimolidagi Uhud toği (tepaligi) etagida Muhammad payğambar boşçiligidagi musulmonlar bilan Makkalik quraysiylar qöşini örtasida bölib ötgan jang. ÖzME'ga köra, jang nomini Madina yaqinidagi tepalikdan olgan. Rusça va inglizça Vikipediyaga köra, quraysiylar qöşiniga Abu Sufyon ibn Harb qömondonlik qilgan, jang esa 624-yilgi Badr jangida yengilgan makkaliklarning qasos olişga urinişi bölgan.12

Inglizça Vikipediyaga köra, musulmonlar Madinaga hijrat qilganidan keyin ular bilan quraysiylar örtasidagi ziddiyat kuçaygan. 624-yilda Badrda bölgan töqnaşuvda quraysiylarning bir qator nufuzli boşliqlari halok bölgan. Şundan söng Abu Sufyon qasos olişga ont içgan va bir neça oydan keyin taxminan 3000 kişilik qöşin töplab, Madina tomon yöl olgan.

ÖzME'ga köra, makkaliklar qöşinida 3000 ga yaqin jangçi, jumladan, 200 otliq va sovut kiygan 800 kişi bölgan; musulmonlarning esa 700 nafar piyoda askari bor edi, ulardan faqat 100 tasi sovutli bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, dastlab Madinadan taxminan ming kişi çiqqan, ammo jang oldidan Abdulloh ibn Ubay boşçiligidagi 300 kişi ortga qaytib ketgan.

Musulmonlar toğni orqaga olib, Madinaga yuzlanib joylaşgan. ÖzME'ga köra, Muhammad payğambar qöşinning orqa tomonini himoya qiliş uçun yaqindagi tepalikka 50 nafar kamonçini qöyib, ularga qanday holat bölmasin örnini taşlamaslikni buyurgan. Inglizça Vikipediyaga köra, jang yakkama-yakka olişuvlar bilan boşlangan; Ali ibn Abu Tolib va Hamza ibn Abdulmuttalib makkaliklarning bayroqdorlarini birin-ketin yengişgan.

Umumiy jangning boşida musulmonlar ustunlikka erişib, makkaliklar safini orqaga surgan. Biroq ğalaba qözonildi deb öylagan kamonçilarning köpi tepalikdan tuşib, duşman qarorgohidagi öljani yiğişga kirişgan. ÖzME'ga köra, şu qulay vaziyatdan foydalangan Xolid ibn Validning otliq qismi musulmonlar qöşinining orqasidan hujum qilgan. Saflarda paroşonlik boşlanib, köplab musulmonlar halok bölgan, Muhammad payğambar ham yaralangan. Inglizça Vikipediyaga köra, Hamza ibn Abdulmuttalib Vahşiy ibn Harb otgan nayzadan halok bölgan. Musulmonlar Uhud toğining yuqoriroq yon bağirlariga çekinib, u yerda qayta saf tortgan; makkalik otliqlar toğ yon bağriga kötarila olmagaç, jang töxtagan.

ÖzME'ga köra, musulmonlarning 70 dan ortiq kişisi halok bölgan, makkaliklar esa 19 kişini yöqotgan; rusça Vikipediya makkaliklar talafotini 45–50 kişi deb körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, jang musulmonlar uçun jiddiy muvaffaqiyatsizlik, quraysiylar uçun esa kiçik ğalaba bölgan; ammo makkaliklar Madinani egallaşga urinmagan va ikki yildan keyin yanada katta qöşin bilan Xandaq jangiga kelgan.

ÖzME'ga köra, musulmonlarning bu jangdagi mağlubiyati sabablari Qur'on oyatlarida bayon etilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, jang oldidan qöşinni taşlab ketgan Abdulloh ibn Ubay va uning tarafdorlari ham «Oli Imron» surasining oyatlarida qoralangan.