Umaviylar xalifaligi
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
661–750-yillarda Umaviylar sulolasi boshqargan, poytaxti Damashq boʻlgan ikkinchi islom xalifaligi.→ 661–750-yillarda Umaviylar sulolasi boşqargan, poytaxti Damaşq bölgan ikkinçi islom xalifaligi. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
3 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
14 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%8F%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 66
Sabab: Birinçi matn — SI yuklaşi
+ Umaviylar xalifaligi (arabça al-Xilofa al-Umaviyya), rus tilidagi Vikipediyada Damaşq xalifaligi deb ham ataladi — 661–750-yillarda Umaviylar sulolasi boşqargan ikkinçi islom xalifaligi. Poytaxti Damaşq bölgan, ras…
+ ## Taşkil topişi
+ Inglizça Vikipediyaga köra, Banu Umayya islomdan oldingi davrda Makkadagi Qurayş qabilasining yetakçi uruğlaridan biri bölgan va Suriya bilan savdo yöllarini nazorat qilgan. Abu Sufyon boşçiligidagi umaviylar da…
+ Umaviy uruğidan bölgan xalifa Usmon ibn Affon 656-yilda öldirilgaç, Ali ibn Abu Tolib xalifa deb tan olindi. Muoviya Usmonning qoni uçun qasos talab qilib Aliga qarşi çiqdi; 657-yilda Siffin jangi natijasiz tugadi…
+ ## Siyosiy tarixi
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, Muoviya I hukmronligi içki osoyiştalik va taşqi kengayiş bilan ajralib turgan. U Vizantiyaga qarşi uruşlar olib bordi, Rodos va Krit egallandi, Konstantinopolga bir neça marta huju…
+ 680-yilda Muoviya örniga öğli Yazid I keldi. Bu merosiy taxtga ötişga Abdulloh ibn Zubayr va Husayn ibn Ali qarşi çiqdi, natijada Ikkinçi fitna boşlandi. Husayn va uning oila a'zolari Karbalo jangida halok böld…
+ Umaviylar istilolarni davom ettirib, Mağrib, Pireney yarim oroli (Al-Andalus), Markaziy Osiyo va Sindni egalladi; rus tilidagi Vikipediyaga köra, Pireney yarim orolini egallaş 711-yildan boşlangan. Xalifalikning eng …
+ ## Boşqaruvi
+ Xalifa diniy va dunyoviy hokimiyatni öz qölida jamlagan, hokimiyat meros böyiça ötgan. Xalifalik viloyatlarga bölingan; har birida xalifa tayinlagan noib diniy amaldorlar, harbiy boşliqlar, politsiya va fuqarolik …
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, savodli arablar yetişmagani uçun Muoviya bosib olingan viloyatlardagi mahalliy amaldorlarni öz joyida qoldirgan, iş yuritiş yunon, kopt va fors tillarida olib borilgan; faqat Abdulma…
+ ## Iqtisodiyoti va madaniyati
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, barça yerlarning oliy egasi davlat bölgan va yer egalaridan uşr va xiroj soliği olingan. Xristianlar va yahudiylar öz dinlariga e'tiqod qilişlari mumkin bölgan, ammo jizya tölagan…
+ Umaviylar Damaşqda öz tangalarini zarb qila boşlagan — rus tilidagi Vikipediyaga köra, bular musulmon hukumati zarb qilgan tarixdagi ilk tangalar bölgan. Vizantiya oltin tangalari taxminan 700-yildagi pul islohotiga…
+ ## Inqirozi
+ Ommaviy ravişda islomni qabul qiliş davlat daromadlarining keskin kamayişiga olib keldi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 700-yilda Iroq noibi Hajjoj ibn Yusuf yangi musulmonlarni jizyadan ozod qilmaydigan qonun çiqa…
+ 750-yilda Abu Muslim boşçiligidagi qözğolon natijasida hokimiyat Abbosiylarga ötdi, xalifa Marvon II ağdarildi va Umaviylar xonadonining köp a'zolari öldirildi. Omon qolganlardan biri, Hişomning nabirasi Abdurah…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%8F%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 66
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)