UzPost

UzPost (rasman «Özbekiston poçtasi» aksiyadorlik jamiyati) — Özbekistonda poçta xizmatini amalga oşiruvçi taşkilot. Uning xizmat doirasiga milliy va xalqaro poçta jönatmalari, ularni yetkaziş hamda davriy naşrlarni tarqatiş kiradi.

Özbekiston Vikipediyasiga köra, 1991-yilda poçta aloqasi va matbuot tarqatiş korxonalari tarkibidagi bölimlar negizida poçta aloqasi mustaqil birlaşmasi va uning viloyat hamda tuman bölinmalari taşkil etilgan. 1992-yilda ta'sisçilar yiğilişi qaroriga binoan «Özbekiston poçtasi» konserni tuzilgan. Inglizça Vikipediya esa kompaniya 1991-yilda, SSSR parçalanganidan keyin taşkil etilgan, deb yozadi.

1997-yilda Prezident farmoni (23-iyul) va Vazirlar Mahkamasi qaroriga (31-iyul) muvofiq «Özbekiston poçtasi» davlat aksiyadorlik kompaniyasi taşkil etildi. Aksiyalarning 75 foizi davlat mulki, 10 foizi mehnat jamoasi uluşi bölişi, 15 foizi erkin sotuvga çiqarilişi belgilandi. 2000-yil 31-avgustda Oliy Majlis «Poçta aloqasi töğrisida»gi qonunni qabul qildi. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 19-iyuldagi 339-son qarori bilan jamiyat Milliy operator etib belgilandi. Operator zimmasiga Umumjahon poçta ittifoqi hujjatlaridan kelib çiquvçi majburiyatlarni bajariş va hududlarda ijtimoiy ahamiyatli xizmatlarni belgilangan narxlarda körsatiş yuklatilgan.

Özbekiston Vikipediyasiga köra, 2004-yilga kelib davlat aksiyadorlik jamiyati oçiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilgan; inglizça Vikipediya bu holatni 2014-yildan deb körsatadi. Mamlakat Jahon poçta uyuşmasiga 1994-yilda a'zo bölgan (sanasi manbalarda har xil). Özbekistonning dastlabki poçta markalari 1992-yil 7-mayda çiqarilgan; undan oldin SSSR markalari işlatilgan. 1993 va 1995-yillarda yangi markalar zaxirasi kamayganda SSSR markalari ustidan qayta bosma qöllangan.

Asosiy xizmatlar: poçta kartoçkalari, xat-xabarlar, banderol, mayda paketlar, posilkalar, elektron pul ötkazmalari, davriy naşrlar obunasi, gibrid poçta, tezkor poçta va kuryerlik.

Qöşimça xizmatlar orasida kommunal va boşqa tölovlarni qabul qiliş, UZIMEI kodlarni röyxatdan ötkaziş, suğurta polislari sotuvi, bank kartalarini töldiriş va naqdlaştiriş, tovarlar sotuvi hamda elektron savdo maydonçasi orqali tovarlarni sotiş va yetkaziş bor. Şuningdek, poçta orqali bir qator davlat xizmatlari (masalan, sudlanganlik haqida ma'lumotnoma, bolalarni maktabgaça ta'lim muassasalariga qabul qiliş, hisoblagiçlar bilan boğliq arizalar) körsatiladi. Poçta markalari va filatelistik mahsulotlar çakana sotiladi, posilkalarni öraş va saqlaş xizmatlari ham mavjud.

Şartnoma asosida telegrammalar qabul qiliş va yetkaziş, şaharlararo va xalqaro telefon sözlaşuvi, davriy naşrlar hamda tovarlar çakana savdosi amalga oşiriladi.

• Filiallar: 16 ta.
• 2006-yil ma'lumotiga köra, 86 mamlakat bilan poçta almaşinuvi; asosiy qismi Rossiya, Ukraina, AQSh, Olmoniya, Isroil va Qozoğistonga töğri kelgan.
• Munis tölov tizimi orqali 60 dan ortiq byudjet tölovlari qabul qilinadi.
• Aksiyalar taqsimoti: 1997-yilda 75% davlat, 10% mehnat jamoasi, 15% erkin sotuv; keyinçalik davlat uluşi 51%, erkin sotuvdagi aksiyalar 49% deb körsatilgan.

Poçta 16 ta filial va boşqarmani boşqaradi: Qoraqalpoq, Andijon, Buxoro, Jizzax, Qaşqadaryo, Navoiy, Namangan, Samarqand, Surxondaryo, Farğona va Xorazm filiallari, Sirdaryo tarmoği, Toşkent şahri filiali, «Toşkent poçtamti» va «Xalqaro poçtamti» filiallari hamda «Özbekiston markasi» PA. Rahbariyat haqida manbalarda ma'lumot yöq.