Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Xunlar (Xiongnu)

    General matnni heç kim töğridan-töğri özgartirmaydi. Har özgarişda ikki kişi körinadi: kim yozgan (SI modeli yoki inson) va kim tekşirib tasdiqlagan.

    Hozirgi matn kimniki

    Claude Sonnet 5.5SI 100%
    1. Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabr
      Yozgan: Yangi alifbo

      Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan

      Xunlar (xiongnu) — Xitoy manbalarida tilga olingan, Mongoliya dashtlarida davlat tuzgan qadimgi koʻchmanchi qabilalar ittifoqi. → Xunlar (xiongnu) — Xitoy manbalarida tilga olingan, Mongoliya daştlarida davlat tuzgan qadimgi köçmançi qabilalar ittifoqi.

    2. General matn · 2026-yil 22-oktabr
      Yozgan: Yangi alifbo

      Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan

      3 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

      12 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa

    3. General matn · 2026-yil 21-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Hun_xoqonligi→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 68

      Sabab: Birinçi matn — SI yuklaşi

      + Xunlar (xiongnu; xitoy manbalarida «şyunnu») — qadimda Xitoyning şimolidagi daştlarda yaşagan köçmançi qabilalar ittifoqi va ular tuzgan davlat; u Hun xoqonligi nomi bilan ham ataladi. Davri manbalarda turliça ko…

      + ## Taşkil topişi

      + Rusça Vikipediyaga köra, xunlarning ajdodlari xitoy yilnomalaridagi xunyuy, syanyun, jun, di kabi qabilalar bilan boğlanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, genetik tadqiqotlar xunlarning asosiy ajdodlari plita qabrlar …

      + Kelib çiqişi haqida bahs davom etadi. Rusça Vikipediyaga köra, tarixçilar xunlarni turkiy yoki möğul deb hisoblaydi; inglizça Vikipediyada turkiy, eroniy, möğul, ural, yenisey va köp etnikli versiyalar sanalad…

      + ## Siyosiy tarixi

      + Mode davrida xunlar Mongoliya platosiga hukmron bölib, dinlin, donxu va yueçji xalqlarini yengdi. Miloddan avvalgi 200-yilda u 320 000 kişilik qöşin bilan Xan imperatori Gaotszuni Baidenda qamal qilgan; 198-yilda ti…

      + Özbekça Vikipediyaga köra, miloddan avvalgi 177–176-yillarda xunlar ğarbga yurib, Şarqiy Turkiston va uning ğarbidagi 26 davlatni böysundirgan. Ğarbiy Xan imperiyasi miloddan avvalgi 129-yilda xunlarga qarşi uru…

      + Uzoq uruşlar natijasida ittifoq ikkiga bölingan: rusça Vikipediyaga köra miloddan avvalgi 50-yil atrofida, özbekça Vikipediyaga köra milodiy 48-yilda. Özbekça Vikipediyaga köra, 89–134-yillardagi uruş xitoylik…

      + ## Boşqaruvi

      + Oliy hukmdor tangriqut (xitoyça — çanyuy, şanyuy) deb atalgan va «Tangri farzandi» ma'nosini bergan. Rusça Vikipediyaga köra, uni dastlab oqsoqollar yiğini saylagan, Mode bu odatni buzib sulola asos solgan, saylov …

      + ## Iqtisodiyoti va madaniyati

      + Rusça Vikipediyaga köra, har bir xun jangçi hisoblangan; xitoyliklar qöşinni 300 000 otliq, asosan otliq öqçi deb baholagan (bu raqam oşirilgan bölişi mumkin). Ular manyovrli uruş olib borgan, soxta çekiniş …

      + ## Inqirozi

      + Xunlarning bir qismi Xitoyda qolib, 4–5-asrlarda Şimoliy Xitoyda davlatlar tuzgan: rusça Vikipediyaga köra, Şimoliy Xan (304–318), Ilk Çjao (318–329), Keç Çjao (319–351), Şimoliy Lyan (397–439) va Sya (407–431). …

      + Boşqa qismi ğarbga çekingan. Özbekça va rusça Vikipediyaga köra, şimoliy xunlarning bir qismi mahalliy xalqlar bilan aralaşib, Yevropada gunnlar nomi bilan maşhur xalqqa asos solgan; rusça Vikipediya buni «ken…

    4. Mavzu yaratildi · 2026-yil 21-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Hun_xoqonligi→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 68

      Sabab: SI yuklaşi (formasiz)