Yangiyöl

Yangiyöl — Toşkent viloyatidagi şahar. U Çirçiq daryosining öng sohilida joylaşgan; 1934-yilgaça Qovunçi nomi bilan atalgan.

Özbekça Vikipediyaga köra, şahar 1934-yilgaça Qovunçi posyolkasi (qişloği) nomi bilan atalgan. Rus Vikipediyasida qayd etilişiça, 1899-yilda Qovunçitepa qadimiy şahar xarobasi yonida Rossiya imperiyasi Turkiston temir yölining Kaufman stansiyasi oçilgan. Inqilobdan keyin posyolka Qaunça (Kaunçi) deb atalgan, 1934-yilda Yangiyöl (rus manbasida «yangi yöl» ma'nosida) nomini olgan. 2017-yildan viloyat böysunuvidagi şahar maqomiga ega.

1941–1942-yillarda şaharda Anders armiyasining ştabi joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, şaharda polşalik harbiylar qabristoni bor, unda polşalik farmatsevt Stefan Stenzel dafn etilgan.

Şahar Çirçiq daryosining öng sohilida, Katta Özbekiston trakti yonida, dengiz sathidan örtaça 307 m balandlikda joylaşgan. Şahar örtasidan Kurkuldak ariği, çekkasidan Jönariq kanali ötadi. Rus manbasiga köra, u M34 va M39 avtomagistrallari oraliğida joylaşgan. Şahar Toşkentdan taxminan 20 km uzoqda (rus manbasida janubi-ğarbda 20 km, temir yöl stansiyasi esa 28 km masofada körsatilgan). Temir yöl stansiyasi mavjud.

Aholi soni manbalarda turliça berilgan: özbekça Vikipediyada 60,3 ming kişi (2005) va boşqa joyda 80 000 (2001); inglizça Vikipediyada 61 700 kişi. Rus manbasiga köra, şaharda özbeklar, qozoqlar, ruslar, tatarlar, koreyslar, ukrainlar, tojiklar va qrim tatarlari yaşaydi.

Özbekça manbaga köra, şaharda 10 dan ortiq sanoat korxonasi, 500 dan ziyod kiçik va örta biznes korxonasi, 1500 dan ortiq tadbirkor faoliyat körsatadi; „Russi—SA“ qöşma korxonasi işlaydi. Şaharda mebel va poyabzal fabrikalari, un, yoğ-moy kombinati, biokimyo, temirbeton konstruksiyalari, paxta tozalaş, ğişt, eksperimental kolbasa, vinokonyak, konserva, kanop zavodlari, qandolatçilik-xamirturuş birlaşmasi mavjud. Rus manbasiga köra, yoğ-moy kombinati Özbekistonda ikkinçi yirik kombinat bölib, oziq-ovqat mahsulotlari Rossiya Federatsiyasi va Şarqiy Yevropaning ayrim davlatlariga yetkaziladi. Inglizça manbada töqimaçilik va qoğoz sanoati ham tilga olingan.

Şaharda 13 ta umumiy ta'lim maktabi (rus va ingliz manbalarida 18 ta maktab), musiqa va sport maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bor. 11 ta kutubxona, madaniyat uyi, 12 ta klub, madaniyat va istirohat boği, Usmon Yusupov uy-muzeyi, Alişer Navoiy xiyoboni va „Motamsaro ona“ yodgorligi mavjud. Markaziy kasalxona, tuğruqxona va poliklinikalar aholiga xizmat körsatadi.

Şahar bilan boğliq şaxslar: siyosatçi Usmon Yusupov, şoir Rauf Parfi, paxtaşunos Hamroqul Tursunqulov, qozoq xonandasi Jamal Omarova (1912–1976), qöşiqçi Iosif Kobzon (1937–2018; uruş yillarida oilasi Yangiyölga evakuatsiya qilingan).