Zona (harbiy)

Zona (harbiy işda) — qöşinlarning harakati, joylaşuvi yoki harbiy maqsadlar uçun ajratilgan aniq çegarali hudud. Harbiy atama sifatida u ikki asosiy ma'noda qöllanadi: umuman qurolli kuçlar faoliyat yurgizadigan hudud va mudofaa jangida qöşinlar egallab turgan mintaqa. «Zona» sözi umumiy ma'noda biror belgisi bilan ajralib turadigan maydon, mintaqa degani; harbiy işda esa u qat'iy belgilangan tuşunçaga aylangan.

ÖzME'ga köra, uruş paytida zona deganda qurolli kuçlar quruqlikda, dengizda va havoda harakat qiladigan hudud, şuningdek harakatdagi armiyaning front orqasidagi muassasalari joylaşgan yerlar tuşuniladi. Tinçlik davrida esa bu söz harbiy ehtiyojlar uçun maxsus ajratib qöyilgan joylarga nisbatan işlatiladi. Bunday joylarga ÖzME mustahkamlangan rayonlar va harbiy portlarni misol qilib keltiradi. Demak, zona tuşunçasi faqat jang boradigan maydonni emas, balki qöşinlarni ta'minlaydigan, ularni joylaştiradigan va himoya qiladigan butun hududni ham qamrab oladi.

Atamaning ikkinçi ma'nosi mudofaa jangi bilan boğliq. ÖzME'ga köra, mudofaa zonasi — harbiy qism, birlaşma va bölinmalar, masalan brigada yoki korpus, joylaşgan va harakat qiladigan joy. U ikki qismga ajratiladi:

• Taktik mudofaa zonasi — öz qöşinlarining oldingi çizigi (front) bilan duşman turgan joy oraliğidagi hudud. Bu yerda bevosita jang harakatlari olib boriladi.
• Tezkor mudofaa zonasi — taktik zonadan keyin boşlanadigan çuqurroq hudud. ÖzME'ga köra, u oldindan tayyorlab qöyilgan mudofaa çiziqlarini, tezkor zahira qismlari turgan rayonlarni va harbiy aerodromlarni öz içiga oladi.

Bunday bölinişi qöşinlarni boşqarişni, zahiralarni öz vaqtida jangga kiritişni va mudofaani bir neça qatlamda taşkil etişni osonlaştiradi: duşman taktik zonani yorib ötgan taqdirda ham uni tezkor zonadagi tayyor çiziqlar va zahiralar kutib oladi. Şu tariqa mudofaaning çuqurligi uning barqarorligini ta'minlovçi muhim omil hisoblanadi.