Ad - Diriya
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ad-Diriya — Saudiya Arabistonidagi şahar va gubernatorlik markazi, Ar-Riyod viloyatida, Ar-Riyodning çekkasida joylaşgan. U Saudiya sulolasining kelib çiqişi bilan maşhur. 2010-yilda uning markaziy hududi — At-Turayf YuNESKOning Butunjahon merosi röyxatiga kiritilgan.
Tarixi
13Ad-Diriya haqidagi ilk ma'lumotlar 15-asrga oid. Najd yilnomalariga köra, şaharga 1446 yoki 1447-yilda Mani al-Muraydiy asos solgan. U öz uruği (murda) bilan Al-Katif vohasidan hozirgi Ar-Riyod örnidagi hudud hukmdori Ibn Dir'aning taklifiga binoan kelgan. Butun aholi punkti Ibn Dir'a nomi bilan Ad-Diriya deb atalgan. Dastlab murdalar Gusayba va Al-Mulaybidda joylaşgan, At-Turayf keyinroq obod qilingan. Atrofdagi qişloqlardan köplab oilalar köçib kelgan va 18-asrga kelib şahar Najdning eng muhim şaharlaridan biriga aylangan.
18-asrda Mani avlodlari bölgan Muqrin uruği içidagi kuraş Muhammad ibn Saudning ğalabasi bilan yakunlandi va u Ad-Diriya amiri böldi. 1744-yilda u Uyaina şahridan quvilgan ilohiyotçi Muhammad ibn Abd al-Vahhobni himoyasiga oldi va uning ta'limotini qabul qildi. Bu birinçi Saudiya davlatining asosi hisoblanadi, poytaxti Ad-Diriya bölgan. Keyingi ön yilliklarda Ibn Saud va avlodlari butun Najdni, şuningdek Arabiston yarim orolining ğarbiy va şarqiy qismlarini böysundirgan.
Saudiylarning Makka va Madinani egallaşi Usmonlilar imperiyasining noroziligiga sabab bölgan va 1811–1818-yillardagi Usmonli–Saudiya uruşiga olib kelgan. Ad-Diriya 1818-yilda qariyb bir yillik qamaldan söng taslim bölgan, Misr qöşini qömondoni Ibrohim poşo şaharni vayron qilişni buyurgan. Keyinçalik saudiylar poytaxtni janubdagi Ar-Riyodga köçirgan. Aholi 1818-yildan keyin şaharni tark etgan. Hudud 20-asrda asosan badaviylar tomonidan qayta özlaştirilgan, 1970-yilda (ingliz tilidagi Vikipediyada — 1970-yillarning oxirida) yangi şahar asos solingan.
Geografiyasi
13Şahar dengiz sathidan 677 m balandlikda, Vodi Hanifa vodiysi böyida joylaşgan; vodiy janubda Ar-Riyodgaça va undan nariga davom etadi. Eski şahar xarobalari loydan qurilgan binolardan iborat bölib, uç tumanga — Gusayba, Al-Mulaybid va At-Turayfga bölinadi. At-Turayf eng baland joylaşgan. Zamonaviy şahar At-Turayf bilan bir qiyalikda, undan pastroqda. Şahar şimolidagi vodiyda boğlar va palma plantatsiyalari bor.
Aholisi
132004-yil ma'lumotlariga köra, aholisi 33 213 kişi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Eski şahar xarobalarini tiklaş Saudiya Arabistoni hukumati kömagida olib borilmoqda. Qisman yoki töliq tiklangan inşootlar orasida Qasr Nasr (hammom va mehmonxona), Saad ibn Saud saroyi (1990-yillarda, ingliz manbasida — 1990-yillar boşida), Burj Faysal minorasi (1980-yillarda), At-Turayf qal'a devorining katta qismi, taşqi devorlar va minoralar bor. At-Turayfni töliq tiklab, oçiq osmon ostidagi muzeyga aylantiriş rejalaştirilgan; törtta muzey taşkil etilişi közda tutilgan.
Ingliz tilidagi Vikipediyada Salva saroyi, Imom Muhammad ibn Saud masjidi va Al-Bujayriy tumani ham tarixiy joylar sifatida tilga olingan. Uşbu manbaga köra, Ad-Diriya 2018–2024-yillarda Formula E çempionatining Diriyah ePrix poygasiga mezbonlik qilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ad - Diriya // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/603 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAd - Diriya. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/603
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/603
Raqamlarda
Aholi soni · 2010-yil
43 269 kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q277505wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.