Alaslar va gayolar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Alaslar va gayolar — Indoneziyaning Sumatra orolida, şimoliy qismidagi toğli hududlarda yaşovçi, madaniyati bir-biriga yaqin ikki xalq. ÖzME'ga köra, 1987-yilda alaslar 40 ming, gayolar esa 150 ming kişini taşkil etgan; ikkala xalqning tili avstronez tillari oilasiga mansub. Inglizça Vikipediyaga köra, ular asosan Açeh provinsiyasida yaşaydi.12
Din va e'tiqod
13ÖzME'ga köra, alaslar va gayolar sunniy musulmonlar, biroq ular orasida tabiat kuçlariga siğiniş bilan boğliq qadimgi e'tiqodlarni saqlab kelayotganlar ham bor. Inglizça Vikipediyaga köra, alaslar islomni 15–17-asrlar orasida qabul qilgan.
Alaslar
13Inglizça Vikipediyaga köra, alaslar Açeh provinsiyasining Janubi-Şarqiy Açeh okrugida, Gunung Leuser toği, Ketambe va Alas daryosi atrofida yaşaydi; ular batak xalqlari guruhiga mansub. Asosiy maşğuloti — suğoriladigan dalalarda şoli yetiştiriş, ayrimlari bozorbop ekinlar ham ekadi. Alas daryosi va soylardan baliq ovlaş azaldan muhim oziq manbai bölgan, hozir hovuzlarda baliq köpaytiriş ham rivojlanmoqda.
Alas jamiyati ota tomondan nasl hisoblanadigan uruğlarga bölinadi; har bir kişi bir uruğga mansub bölib, öz uruği içidan nikoh qilinmaydi. 1988-yilda 27 ta uruğ qayd etilgan, ulardan sakkiztasi asl alas uruğlari hisoblanadi. Alas tili qöşni klyuet xalqi tiliga juda yaqin; karo va dayri tillari bilan birga u avstronez oilasidagi batak tillarining şimoliy tarmoğiga kiradi. 2000-yilda bu tilda taxminan 80 ming kişi gaplaşgan.
Gayolar
13Inglizça Vikipediyaga köra, gayolar Açehning Gayo Lues, Bener Meriah va Markaziy Açeh okruglaridagi Barisan toğlarida yaşaydi; ularning soni 336 856 kişi deb körsatiladi. Gayo tilining beş şevasi bor: Bukit, Deret, Lues, Lut va Serbejadi-Lukup. Tilning öz yozuvi yöq, ertak, rivoyat va şe'rlar oğzaki tarzda avloddan avlodga ötadi. An'anaviy gayo uyi «umah» deb ataladi. Rivoyatlarga köra, 11-asrda gayolar Linge podşoligiga asos solgan.
Tarixiy taqdiri
13Inglizça Vikipediyaga köra, Açeh uruşining sönggi bosqiçida, 1904-yilda, Niderlandiya mustamlaka qöşinlari Gayo va Alas yerlariga yuriş qilgan; bu yuriş davomida köplab istehkomlar vayron etilib, minglab mahalliy aholi, jumladan ayollar va bolalar halok bölgan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, ikkala xalqning asosiy maşğuloti — dehqonçilik.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Alaslar va gayolar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4375 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAlaslar va gayolar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4375
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4375
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Alas peopleen.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Gayo peopleen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.