Alcoa
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Alcoa Corporation (Aluminum Company of America qisqartmasi) — alyuminiy işlab çiqaruvçi amerikalik sanoat kompaniyasi. U boksit qazib oliş, glinozem işlab çiqariş va alyuminiy işlab çiqariş bilan şuğullanadi.
Tarixi
131886-yilda Oberlin kollejini tamomlagan Çarlz Martin Xoll fransuz Pol Eru bilan deyarli bir vaqtda alyuminiyni eritib oliş jarayonini kaşf etdi. Bu usul Xoll–Eru jarayoni deb ataladi. 1888-yilda Xoll Alfred Xant bilan birga Pittsburgh Reduction Company kompaniyasini taşkil etdi; ingliz tilidagi manbaga köra, taşkil etişda Artur Vining Devis ham iştirok etgan. Tajriba zavodi Pitsburgdagi Smollmen köçasida oçildi. 1891-yilda Nyu-Kensingtonda, 1895-yilda Niagara şarşarasida işlab çiqariş boşlandi. Taxminan 1903-yilga kelib, Xollning patentlari kuçda ekan, kompaniya AQShdagi yagona qonuniy alyuminiy yetkazib beruvçi böldi.
Kompaniya 1907-yilda Aluminum Company of America deb qayta nomlandi. 1910-yilda «Alcoa» qisqartmasi asosiy işlab çiqariş obyektlari joylaşgan ikki hududga nom böldi. Rus tilidagi manbada uni rasmiy nom sifatida 1990-yilda, ingliz tilidagi manbada 1999-yilda qabul qilingani aytiladi.
Ikkala jahon uruşida AQSHda alyuminiy işlab çiqarişning taxminan 90 foizi harbiy ehtiyojlarga ketgan. 1938-yilda Adliya vazirligi kompaniyani noqonuniy monopollaştirişda ayblab sudga berdi; iş olti yildan keyin hal qilindi (rus manbasiga köra, sud jarayoni tört yil davom etgan). Sudya Lërned Xend monopoliya umuman qonunga xilof degan qaror çiqardi va bu antimonopol qonunçilikda muhim pretsedent böldi.
1998-yilda Alcoa Alumax kompaniyasini 2,8 mlrd dollarga sotib oldi. 2000-yilda Reynolds Metals (4,5 mlrd dollar) va Cordant Technologies (2,9 mlrd dollar umumiy bitim qiymati) xarid qilindi. 2001-yilda Xitoyning Chalco kompaniyasi bilan strategik ittifoq tuzildi; uluş 2007-yil 12-sentabrda sotildi. 2004-yilda ixtisoslaşgan kimyo biznesi Rhône Group boşçiligidagi kompaniyalarga sotildi, keyin u Almatis deb nomlandi. 2005-yilda Islandiyada Alcoa-Fjarðaál zavodi qurilişi boşlandi. 2007-yil may oyida Alcoa Alcan kompaniyasini sotib olişni taklif qildi, ammo Alcan Rio Tinto bilan kelişuvga erişdi. 2008-yilda qadoqlaş va iste'mol mahsulotlari bölinmasi sotildi.
2016-yil 1-noyabrda kompaniya ikkiga bölindi: alyuminiy qazib oliş va işlab çiqariş bilan şuğullanuvçi Alcoa Corporation hamda alyuminiy va boşqa metallardan buyumlar çiqaruvçi Arconic. Keyinçalik Arconic Howmet Aerospace deb qayta nomlandi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13Kompaniya texnologiya, qazib oliş, tozalaş, eritiş, qayta işlaş va ikkilamçi qayta işlaş bosqiçlarida faoliyat yuritadi. Mahsulotlari sanoat, aviatsiya, avtomobilsozlik, tijorat transporti, qadoqlaş, quriliş, neft-gaz va mudofaa sanoatida işlatiladi.
2020-yil holatiga köra bölinmalar:
- Boksit: 48,7 mln t qazib olingan, şundan 42,2 mln t kompaniyaning özida qayta işlangan. Asosiy hududlar — Avstraliya, Braziliya, Gvineya va Saudiya Arabistoni.
- Alyuminiy oksidi (glinozem): Avstraliya, Braziliya, Ispaniya va Saudiya Arabistonidagi korxonalarda işlab çiqariladi; mahsulotning uçdan bir qismi kompaniyaning öz korxonalariga ketadi.
- Alyuminiy: korxonalar Avstraliya, Braziliya, Kanada, Islandiya, Norvegiya, Ispaniya, AQSH va Saudiya Arabistonida joylaşgan. Tayyor mahsulot faqat Indiana ştatidagi Warrick Rolling Mill korxonasida işlab çiqariladi.
Raqamlarda
13- Rus manbasiga köra, kompaniya 9 mamlakatda 28 korxonani nazorat qiladi; ingliz manbasiga köra, 10 mamlakatda faoliyat yuritadi.
- Fortune 500 (2021) röyxatida 330-örin.
- 2020-yilda boksit böyiça 48,7 mln t, glinozem böyiça 13,9 mln t işlab çiqarilgan.
- Alyuminiy korxonalarining umumiy quvvati yiliga 3 mln t.
- 2020-yildagi tuşum: boksit — 1,21 mlrd, glinozem — 3,9 mlrd, alyuminiy — 6,38 mlrd dollar.
- Alyuminiy va glinozemni qazib oliş va qayta işlaşdan tuşum umumiy tuşumning taxminan uçdan tört qismini taşkil etadi.
- Pitsburgdagi korporativ markazda taxminan 2000, Nyu-Yorkdagi ofisda 60 xodim işlagan (2006-yildan keyingi ma'lumot).
Rahbariyati va tuzilmasi
13Dastlab Alfred Xant prezident, Xoll vitse-prezident bölgan. Devis 1910-yilda prezident, 1928-yilda direktorlar kengaşi raisi etib tayinlangan va bu lavozimda öttiz yil işlagan. 2008-yil 8-mayda Klaus Klaynfeld boş ijroçi direktor böldi va Alan Beldaning örnini egalladi. Uning kengaş raisi etib saylanişi rus manbasida 2012-yil 23-aprel, ingliz manbasida 2010-yil 23-aprel deb körsatilgan.
Boş qarorgoh Pitsburgda joylaşgan. 2006-yilda yuqori rahbariyat Nyu-Yorkka köçgan, ammo operatsion qarorgoh Pitsburgda qolgan. Ingliz manbasiga köra, 2017-yil 1-sentabrdan boş qarorgoh yana Pitsburgga qaytarilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Alcoa // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2051 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAlcoa. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2051
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2051
Raqamlarda
Xodimlar soni · 2012-yil
61 000 kişi
Aktivlar · 2014-yil
37,4 mlrd CAD
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q135325wikidata.org · 7 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.