Aleksandr Gumboldt

+ Aleksandr fon Gumboldt (nemisça Alexander von Humboldt; 1769—1859) — nemis tabiatşunosi, geograf va sayyoh, [[m:2335|Geografiya]]ning mustaqil fan sifatida şakllanişiga asos solganlardan biri. Rusça Vikipediyaga köra, u …

+ ## Yoşligi va ta'limi

+ Gumboldt 1769-yil 14-sentabrda [[m:482|Berlin]]da tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, aka-uka Gumboldtlar uyda puxta ta'lim olgan, Aleksandr keyin Frankfurt-na-Odere va Gyottingen universitetlarida iqtisod, tibbiyot, fizi…

+ ## Amerika ekspeditsiyasi

+ ÖzME'ga köra, 1799—1804-yillarda Gumboldt fransuz botanigi Eme Bonplan bilan birga Markaziy va [[m:5|Janubiy Amerika]]ni tadqiq qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, sayohatçilar [[m:394|Venesuela]]da Orinoko daryosi böylab s…

+ ## Rossiya va Örta Osiyo safari

+ ÖzME'ga köra, 1829-yilda Gumboldt Rossiyaga kelgan, Ural va Oltoyga borgan, qaytişda [[m:350|Qozoğiston]]dagi Semipalatinsk va Uralsk (Yoyiq) şaharlarida bölgan, Kaspiy dengizining şimoliy sohilidan ötgan. Rusça Vikipedi…

+ ## Ilmiy merosi

+ ÖzME'ga köra, Gumboldt iqlimşunoslik, ösimliklar va hayvonlar geografiyasi, kartografiya hamda okeanografiya sohalarida tadqiqot olib borgan. U tabiatdagi geografik zonallik va toğlardagi balandlik mintaqalanişini ilmiy …

+ Rusça Vikipediyaga köra, Gumboldt öz vazifasini tabiatni yaxlit tizim sifatida anglaş va tabiat kuçlarining özaro ta'sirini örganişda körgan. Qiyosiy usul asosida u fizik geografiya, landşaftşunoslik va ösimliklar ekolog…

+ ÖzME'ga köra, olim insonparvarlik va aql bilan iş tutiş ğoyalarini tarğib qilgan, irqlar va xalqlar tengsizligiga hamda bosqinçilik uruşlariga qarşi çiqqan. U 1800-yildan Berlin Fanlar akademiyasining a'zosi, 1818-yildan…

+ ## Xotirasi

+ ÖzME'ga köra, Gumboldt nomi bilan Markaziy Osiyo va [[m:401|Yangi Zelandiya]]dagi bir neça toğ, AQŞdagi köl va daryo, aholi punktlari, Grenlandiyadagi muzlik, Tinç okeanidagi dengiz oqimi, bir qator ösimliklar, mineral v…