Amiri Umarxon
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Qoʻqon xoni (1810–1822)→ Qöqon xoni (1810–1822) - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
5 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
9 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Taxtga chiqish yili va holatlari haqida materiallarda turlicha maʼlumot bor. Oʻzbekcha Vikipediyaga koʻra, hokim tabaqalar Olimxon Toshkentdagi gʻalayonni bostirish uchun qoʻshin tortganidan foydalanib fitna uyushtirgan,…
+ Taxtga çiqiş yili va holatlari haqida manbalarda turliça ma'lumot bor. Özbekça Vikipediyaga köra, hokim tabaqalar Olimxon Toşkentdagi ğalayonni bostiriş uçun qöşin tortganidan foydalanib fitna uyuştirgan, 18…
13 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Umarxon→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 3
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Amir Umarxon (taxallusi Amiriy; 1787–1822) — Qöqon xonligining hukmdori, özbeklarning Ming sulolasi vakili va özbek hamda fors-tojik tillarida şe'r yozgan şoir. Norbötabiyning öğli.
+ ## Hayoti
+ Umarxon 1787-yilda tuğilgan. Boşlanğiç savodini oilada çiqargan, keyin madrasada tahsil olgan. Yoşligidan saroy xizmatiga jalb qilingan: akasi, Qöqon xoni Olimxonning davlatni boşqariş işlarida faol qatnaşgan.…
+ ## Taxtga çiqişi
+ Taxtga çiqiş yili va holatlari haqida materiallarda turliça ma'lumot bor. Özbekça Vikipediyaga köra, hokim tabaqalar Olimxon Toşkentdagi ğalayonni bostiriş uçun qöşin tortganidan foydalanib fitna uyuştirgan,…
+ ## Hukmronligi
+ Umarxon xonlik hududini kengaytiriş va hokimiyatni mustahkamlaş siyosatini yuritgan. Özbekça ma'lumotga köra, Buxoro amiriga qaraşli Turkiston şahri (1815) va Öratepa (1817) bosib olingan; rus va ingliz manbalari…
+ Rus tilidagi ma'lumotga köra, Turkistonda Xoja Ahmad Yassaviy maqbarasini ziyorat qilgaç, u “amir al-muslimin” unvonini qabul qilgan. Xuddi şu unvonni ingliz manbasi “Amir al-mu'minin” deb beradi. Rossiya, Buxoro, Xiv…
+ ## Madaniy siyosati
+ Umarxon davrida Qöqon, Toşkent, Turkiston, Çimkent, Sayram kabi şaharlarda masjid va madrasalar qurilgan, Şahrixon şahri barpo etilgan. Qöqonda adabiyot markazi vujudga kelgan; manbalarda şaharda 70 dan ortiq şo…
+ ## Ijodi
+ Umarxon Amiriy taxallusi bilan şe'r yozgan. U Lutfiy, Jomiy, Navoiy, Fuzuliy va Bedilni öziga ustoz sanagan. Şe'rlari asosan işq-muhabbat mavzusida bölib, an'anaviy motivlar va tasavvufiy ruh ustun. Devoni ğazal, m…
+ ## Vafoti va merosi
+ Umarxon 1822-yilda vafot etgan; rus manbasiga köra, 35 yoşda edi. Xon bölib öğli Muhammad Alixon e'lon qilindi. Amiriy asos solgan adabiy oqim keyinçalik Farğona vodiysida Muqimiy, Furqat va boşqa şoirlarning ye…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q4475317
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.