Amudaryo
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Amu Darya→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 125
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Amudaryo — Örta Osiyodagi eng sersuv va eng uzun daryolardan biri. U Panj va Vaxş daryolarining qöşilişidan hosil bölib, [[m:209|Afğoniston]], [[m:382|Tojikiston]], [[m:387|Turkmaniston]] va [[m:337|Özbekiston]] hududida…
+ ## Nomlari
+ Qadimgi yunon va rim mualliflari daryoni Oksos (lotinça Oxus) deb atagan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu nom eng yirik irmoq — Vaxş nomidan kelib çiqqan. Arab manbalarida daryo Jayhun deb yuritilgan; Inglizça Vikipediya …
+ ## Manbai va irmoqlari
+ ÖzME ma'lumotiga köra, daryo Afğonistondagi Hindukuşning şimoliy yon bağrida, taxminan 4950 m balandlikdagi muzlikdan boşlanadi. Vohondaryo Zörköldan çiquvçi Pomir daryosi bilan qöşilgaç, Panj nomini oladi. Panjga öng to…
+ ## Oqimi va rejimi
+ Toğli qismda daryo tor va çuqur vodiyda katta nişab bilan şiddatli oqadi. Karki yaqinidan Pitnakkaça örta oqimi Qoraqum va Qizilqum orasidagi tekislikdan ötadi; bu yerda özan kengligi örtaça 1,5 km ga yetadi, oqim esa qi…
+ Daryo asosan qor va muzliklar suvidan töyinadi; ÖzME'ga köra, havzasida 1000 ga yaqin muzlik, jumladan Fedçenko muzligi bor. Eng köp suv iyun—iyulda, eng kam suv dekabr—martda oqadi. Karki yaqinida 1926—1973-yillardagi ö…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, törtlamçi davrning ayrim bosqiçlarida Amudaryo Qoraqum orqali Kaspiy dengiziga quyilgan; Abu Rayhon Beruniy ham bu haqda ma'lumot qoldirgan. Miloddan avvalgi ming yilliklarda daryo özanini bir neça bor özga…
+ ## Xöjalikdagi ahamiyati va ekologik muammolar
+ Amudaryo suvi bilan Xorazm va Çorjöy vohalari qadimdan suğorib kelinadi. 20-asrning ikkinçi yarmida daryodan Qoraqum kanali, Amu-Buxoro va Qarşi magistral kanallari çiqarildi, Vaxşda Norak, quyi oqimda Tuyamöyin suv ombo…
+ Suğorişning keskin kengayişi oqimni kamaytirdi: 1960-yillargaça quyi oqimdagi Çatli kuzatuv postida örtaça sarf sekundiga 1500 m³ bölgan bölsa, 1980-yillarda u taxminan 170 m³ gaça tuşib ketgan. Bu Orol dengizining quriş…
+ 1992-yilda Amudaryo va Sirdaryo suvini Örta Osiyo davlatlari va Qozoğiston örtasida taqsimlaş uçun havza suv xöjaligi boşqarmalari taşkil etilgan; Amudaryo boşqarmasi Urganç şahrida joylaşgan.
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Amudaryo — Örta Osiyodagi eng sersuv va eng uzun daryolardan biri. U Panj va Vaxş daryolarining qöşilişidan hosil bölib, [[m:209|Afğoniston]], [[m:382|Tojikiston]], [[m:387|Turkmaniston]] va [[m:337|Özbekiston]] hududida…
− ## Nomlari
− Qadimgi yunon va rim mualliflari daryoni Oksos (lotinça Oxus) deb atagan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu nom eng yirik irmoq — Vaxş nomidan kelib çiqqan. Arab manbalarida daryo Jayhun deb yuritilgan; Inglizça Vikipediya …
− ## Manbai va irmoqlari
− ÖzME ma'lumotiga köra, daryo Afğonistondagi Hindukuşning şimoliy yon bağrida, taxminan 4950 m balandlikdagi muzlikdan boşlanadi. Vohondaryo Zörköldan çiquvçi Pomir daryosi bilan qöşilgaç, Panj nomini oladi. Panjga öng to…
− ## Oqimi va rejimi
− Toğli qismda daryo tor va çuqur vodiyda katta nişab bilan şiddatli oqadi. Karki yaqinidan Pitnakkaça örta oqimi Qoraqum va Qizilqum orasidagi tekislikdan ötadi; bu yerda özan kengligi örtaça 1,5 km ga yetadi, oqim esa qi…
− Daryo asosan qor va muzliklar suvidan töyinadi; ÖzME'ga köra, havzasida 1000 ga yaqin muzlik, jumladan Fedçenko muzligi bor. Eng köp suv iyun—iyulda, eng kam suv dekabr—martda oqadi. Karki yaqinida 1926—1973-yillardagi ö…
− ## Tarixi
− ÖzME'ga köra, törtlamçi davrning ayrim bosqiçlarida Amudaryo Qoraqum orqali Kaspiy dengiziga quyilgan; Abu Rayhon Beruniy ham bu haqda ma'lumot qoldirgan. Miloddan avvalgi ming yilliklarda daryo özanini bir neça bor özga…
− ## Xöjalikdagi ahamiyati va ekologik muammolar
− Amudaryo suvi bilan Xorazm va Çorjöy vohalari qadimdan suğorib kelinadi. 20-asrning ikkinçi yarmida daryodan Qoraqum kanali, Amu-Buxoro va Qarşi magistral kanallari çiqarildi, Vaxşda Norak, quyi oqimda Tuyamöyin suv ombo…
− Suğorişning keskin kengayişi oqimni kamaytirdi: 1960-yillargaça quyi oqimdagi Çatli kuzatuv postida örtaça sarf sekundiga 1500 m³ bölgan bölsa, 1980-yillarda u taxminan 170 m³ gaça tuşib ketgan. Bu Orol dengizining quriş…
− 1992-yilda Amudaryo va Sirdaryo suvini Örta Osiyo davlatlari va Qozoğiston örtasida taqsimlaş uçun havza suv xöjaligi boşqarmalari taşkil etilgan; Amudaryo boşqarmasi Urganç şahrida joylaşgan.
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Inglizça Vikipediya: Amu Darya→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 115
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Amudaryo — Örta Osiyodagi eng sersuv va eng uzun daryolardan biri. U Panj va Vaxş daryolarining qöşilişidan hosil bölib, [[m:209|Afğoniston]], [[m:382|Tojikiston]], [[m:387|Turkmaniston]] va [[m:337|Özbekiston]] hududida…
+ ## Nomlari
+ Qadimgi yunon va rim mualliflari daryoni Oksos (lotinça Oxus) deb atagan. Inglizça Vikipediyaga köra, bu nom eng yirik irmoq — Vaxş nomidan kelib çiqqan. Arab manbalarida daryo Jayhun deb yuritilgan; Inglizça Vikipediya …
+ ## Manbai va irmoqlari
+ ÖzME ma'lumotiga köra, daryo Afğonistondagi Hindukuşning şimoliy yon bağrida, taxminan 4950 m balandlikdagi muzlikdan boşlanadi. Vohondaryo Zörköldan çiquvçi Pomir daryosi bilan qöşilgaç, Panj nomini oladi. Panjga öng to…
+ ## Oqimi va rejimi
+ Toğli qismda daryo tor va çuqur vodiyda katta nişab bilan şiddatli oqadi. Karki yaqinidan Pitnakkaça örta oqimi Qoraqum va Qizilqum orasidagi tekislikdan ötadi; bu yerda özan kengligi örtaça 1,5 km ga yetadi, oqim esa qi…
+ Daryo asosan qor va muzliklar suvidan töyinadi; ÖzME'ga köra, havzasida 1000 ga yaqin muzlik, jumladan Fedçenko muzligi bor. Eng köp suv iyun—iyulda, eng kam suv dekabr—martda oqadi. Karki yaqinida 1926—1973-yillardagi ö…
+ ## Tarixi
+ ÖzME'ga köra, törtlamçi davrning ayrim bosqiçlarida Amudaryo Qoraqum orqali Kaspiy dengiziga quyilgan; Abu Rayhon Beruniy ham bu haqda ma'lumot qoldirgan. Miloddan avvalgi ming yilliklarda daryo özanini bir neça bor özga…
+ ## Xöjalikdagi ahamiyati va ekologik muammolar
+ Amudaryo suvi bilan Xorazm va Çorjöy vohalari qadimdan suğorib kelinadi. 20-asrning ikkinçi yarmida daryodan Qoraqum kanali, Amu-Buxoro va Qarşi magistral kanallari çiqarildi, Vaxşda Norak, quyi oqimda Tuyamöyin suv ombo…
+ Suğorişning keskin kengayişi oqimni kamaytirdi: 1960-yillargaça quyi oqimdagi Çatli kuzatuv postida örtaça sarf sekundiga 1500 m³ bölgan bölsa, 1980-yillarda u taxminan 170 m³ gaça tuşib ketgan. Bu Orol dengizining quriş…
+ 1992-yilda Amudaryo va Sirdaryo suvini Örta Osiyo davlatlari va Qozoğiston örtasida taqsimlaş uçun havza suv xöjaligi boşqarmalari taşkil etilgan; Amudaryo boşqarmasi Urganç şahrida joylaşgan.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 446–450-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 77
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)