Angina
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Angina (lotinça angina — «böğiliş») — tanglay murtak bezlari (bodomsimon bezlar) ötkir yalliğlanadigan yuqumli kasallik. Rusça Vikipediyaga köra, «angina» xalq orasida keng tarqalgan nom bölib, tibbiyotda u ötkir tonzillit deb ataladi (lotinça tonsillae — «murtak bezlari»). Kasallikda halqumdagi limfa halqasining qismlari, ayniqsa tanglay murtaklari zararlanadi. Surunkali tonzillitning qayta qözişini ham ba'zan angina deb atayverişadi.1
Tarixi
13Rusça Vikipediyada qayd etilişiça, bu kasallik qadimdan ma'lum: uning tavsifi Gippokrat va Tsels asarlarida uçraydi. Ibn Sino (11-asr) qöl yozmalarida esa angina tufayli nafas yöli berkilib qolganda halqumga nay kiritiş va traxeyani kesiş usullari eslatib ötilgan.
Sabablari
13ÖzME'ga köra, anginani asosan streptokokk va stafilokokk kabi mikroblar qözğatadi. Ular köpinça bemor işlatgan uy-rözğor buyumlari, masalan yaxşi yuvilmagan idişlar orqali yuqadi. Rusça Vikipediya kasallik holatlarining yarmidan köpida A guruhiga mansub beta-gemolitik streptokokk aybdor ekanini ta'kidlaydi; kamroq hollarda adenoviruslar, Koksaki va gerpes viruslari yoki Candida zamburuğlari sabab böladi.
Halqumda doimo yaşaydigan, odatda zararsiz mikroblar ham noqulay şaroitda kasallik qözğata oladi. ÖzME bunday omillar sifatida sovqotiş, harorat keskin özgarişi, oyoqning namlanişi, muzqaymoq yeyiş yoki sovuq suv içişni sanaydi. Tutun, çang va spirtli içimliklar, burun orqali nafas olişni qiyinlaştiradigan adenoidlar, gaymorit kabi burun böşliği yalliğlanişlari hamda çirigan tişlar ham kasallikka moyillikni oşiradi.
Belgilari va turlari
13Kasallik birdan boşlanadi. ÖzME'ga köra, bemor holsizlanadi, boşi oğriydi, tomoği qaqrab açişadi, yutinganda oğriq seziladi. Tana harorati 38–41 darajagaça kötariladi, murtaklar qizarib, ustida yiringli karaş paydo böladi.
Rusça Vikipediya kasallikning kataral, lakunar, follikulyar, parenximatoz va pardali şakllarini ajratadi. Eng yengil — kataral şaklda tomoqda qurişiş va açişiş, yutinganda kuçsiz oğriq kuzatiladi, harorat odatda unça yuqori bölmaydi. ÖzME ham kataral va follikulyar xillarni tilga oladi.
Asoratlari va davolaş
13ÖzME'ga köra, angina bilan tez-tez oğriş murtak bezlarining surunkali yalliğlanişiga olib keladi. Kasallik mahalliy asoratlar (murtak atrofida yiring töplaniş, örta quloqning ötkir yalliğlanişi) hamda umumiy asoratlar (böğimlar, yurak va buyraklarning zararlanişi) qoldirişi mumkin. Rusça Vikipediyaga köra, davolaş usulini bemorning ahvoli va kasallik şakliga qarab şifokor belgilaydi; bakterial anginada asosan penitsillin guruhidagi antibiotiklar qöllanadi. Şifokor körsatmalariga töla amal qiliş tuzalişni tezlaştiradi va asoratlarning oldini oladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Angina // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2585 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAngina. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2585
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2585
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Острый тонзиллитru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 475–476-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 475–476-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.