Antraknozlar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Antraknozlar (yunonça anthrax — «kömir» va nosos — «kasallik») — parazit zamburuğlar qözğatadigan ösimlik kasalliklari guruhi. Kasallangan barg va mevalarda paydo böladigan qoramtir, göyo kuygandek körinadigan doğlar tufayli şunday nom olgan. ÖzME'ga köra, ularni Gloeosporium, Colletotrichum va Kabatiella uruğlariga mansub zamburuğlar keltirib çiqaradi; Rusça Vikipediyaga köra, qözğatuvçilar askomitsetlar bölimining vakillaridir.1
Zararlaydigan ösimliklar
13Antraknoz köplab madaniy ösimliklarda uçraydi. ÖzME'ga köra, u beda, nöxat, qovun, tarvuz kabi dala va poliz ekinlarini, olma, behi, anjir, bodom, yonğoq kabi mevali daraxtlarni, tok, smorodina va malina kabi rezavor ösimliklarni, sitrus ösimliklari va çoyni zararlaydi. Rusça Vikipediya bu röyxatga bodring, loviya, qovoq, qovoqça va krijovnikni ham qöşadi. Poliz ekinlaridan qovun va tarvuz uçun kasallik ayniqsa xavfli: ularning yoş nihollari, barg, poya va mevalari zararlanadi. Don-dukkakli ekinlarda ildiz böğzi, uruğpallalar va yer ustki qismi kasallanadi. ÖzME'ga köra, tok antraknozi köproq Örta Osiyo va Kavkazorti mintaqalarida tarqalgan. Ğöza antraknozi Yevropa, Osiyo, Afrika, Amerika, Avstraliya va Okeaniyada uçrasa-da, Özbekistonda qayd etilmagan va karantin obyekti hisoblanadi.
Belgilari
13Kasallik ösimlikning butun yer ustki qismini — barg, poya, novda va mevalarni qamrab oladi. ÖzME'ga köra, bargda qoramtir hoşiyali yumaloq qönğir doğlar paydo böladi, novda va mevadagi doğlarning usti botiq bölib, puştirang ğubor bilan qoplanadi, keyin yorilib yaraga aylanadi. Rusça Vikipediyaga köra, doğlar ba'zan qizğiş-binafşa hoşiya bilan öralgan böladi, kasallik kuçaygan sari ular qöşilib ketadi, barglar qönğirlaşib quriydi va muddatidan oldin tökiladi, zararlangan mevalar esa çiriydi. Natijada hosil kamayadi va meva sifati keskin pasayadi.
Tarqaliş şaroiti
13ÖzME'ga köra, qözğatuvçi yozda konidiyalar orqali köpayadi; uning sporalari kasallangan uruğlik va ösimlik qoldiqlarida saqlanib, suv tomçilari, haşarotlar, ba'zan şamol yordamida tarqaladi. Zamburuğ nam havoda va 20–24 °C haroratda yaxşi rivojlanadi, harorat 28–30 °C ga kötarilganda esa uning ösişi susayadi. Rusça Vikipediyaga köra, kasallik mö'tadil iqlimli hududlarda, ayniqsa nam yillarda keng tarqaladi: havo namligi 90 foiz atrofida va harorat 22 °C dan yuqori bölganda avj oladi.
Kuraş çoralari
13Kasallikka qarşi kuraşda unga çidamli navlarni ekiş, soğlom va dorilangan uruğlikdan foydalaniş muhim. Daraxt va butalarning zararlangan şoxlari kesib olinib, yoqib yuboriladi, hosil yiğib olingaç ösimlik qoldiqlari yöq qilinadi. Kasallik avjiga qarab ösimliklarga bordo suyuqligi yoki ruxsat etilgan boşqa fungitsidlar purkaladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Antraknozlar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2901 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAntraknozlar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2901
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2901
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Антракнозru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 1-jild, 561-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 561-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.