Appersepsiya

+ Appersepsiya (lotinça «ad» — -ga, tomon va «perceptio» — idrok, qabul qiliş) — psixologiya va falsafadagi tuşunça: insonning taşqi olamni idrok etişi uning oldingi bilim va tajribasi, qiziqiş va ehtiyojlari, odatlari, yo…

+ ## Falsafada

+ Inglizça Vikipediyaga köra, atamaning ildizi Rene Dekartning «Ehtiroslar haqida risola» asaridagi fransuzça «apercevoir» (payqamoq) fe'liga borib taqaladi. Uni falsafiy tuşunça sifatida Gotfrid Leybnits muomalaga kiritga…

+ Immanuil Kant appersepsiyani taassurotlarni bitta umumiy tasavvurga birlaştiruvçi sintez sifatida talqin qilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u transsendental appersepsiyani (tajriba birligining zaruriy şarti bölgan sof «…

+ ## Psixologiyada

+ Psixologiyada appersepsiya deganda yangi tajribaning avvalgi tajriba qoldiqlari bilan qöşilib, özgarib, yangi yaxlitlik hosil qilişi tuşuniladi. Inglizça Vikipediyaga köra, bu atama Gerbert Spenser, German Lotse va Vilge…

+ ÖzME bir misol keltiradi: «reaksiya» sözini kimyogar moddalarning özaro ta'siri, psixolog va fiziolog esa organizmning ta'sirotga javobi deb tuşunadi. Har bir mutaxassis sözni öz bilim tizimi doirasida «öqiydi».

+ ## Turlari

+ ÖzME'ga köra, appersepsiya ikki xil böladi:

+ - **Barqaror appersepsiya** — şaxsning dunyoqaraşi, e'tiqodi, ideallari, bilim va madaniyat darajasi, kasbi hamda doimiy qiziqişlariga boğliq. - **Vaqtinçalik appersepsiya** — idrok paytidagi hissiy holat va kayfiyatga b…

+ Ba'zan bu atama idrokning aniqligi, töliqligi va yorqinligi kabi sifatlarini bildiriş uçun ham işlatiladi.