Ar-Riyod
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ar-Riyod (arabça: الرياض) — Saudiya Arabistonining poytaxti va eng yirik şahri. U Ar-Riyod viloyatining ma'muriy markazi hisoblanadi. Nomi arabçada «boğlar» ma'nosini bildiradi.
Tarixi
13Islomdan oldingi davrda hozirgi Ar-Riyod örnidagi şahar Hajr deb atalgan va Banu Hanifa qabilasi tomonidan asos solingani aytiladi. Hajr Al-Yamama viloyatining markazi bölgan. Keyinçalik Hajr alohida aholi punktlariga bölinib ketgan. Ar-Riyod nomi bilan hudud birinçi marta 1590 yilga oid voqea haqida yozgan 17-asr solnomaçisining ma'lumotida tilga olinadi. Ingliz tilidagi Vikipediyada Dahham ibn Davvos şaharni 1737 yilda (boşqa örinda 1745 yilda) egallagani va atrofiga devor qurgani aytiladi; nom şu davrdagi vohalarga boğliq deb taxmin qilinadi. Rus tilidagi Vikipediyada şahar 18-asrdan ma'lum deyiladi, özbekça Vikipediyada esa şahar qaçon barpo etilgani haqida aniq ma'lumot yöqligi qayd etilgan.
Ikkinçi Saudiylar davlati hukmdori Turkiy ibn Abdulloh Ar-Riyodni poytaxt qilgan; ingliz tilidagi Vikipediyada bu 1823 yil (boşqa joyda 1825 yil) deb körsatilgan. 1902 yilda Ibn Saud Ar-Riyodni qaytarib oldi. 1932 yil sentyabrda u öz şohligini Saudiya Arabistoni deb atadi va Ar-Riyod poytaxt böldi. 1950-yillarda şahar devorlari buzilib, şahar kengaydi.
Geografiyasi
13Şahar Najd platosining şarqiy qismida, Vodiy Hanifaning şarqiy qirğoğida joylaşgan. Örtaça balandligi dengiz sathidan taxminan 600 metr. Iqlimi tropik çöl iqlimi: yanvarning örtaça harorati +14,4 °C, iyulniki +36,6 °C. Yiliga 100 mm dan oşmaydigan yoğin asosan qiş va erta bahorda yoğadi. Mutlaq maksimum +52,0 °C, minimum −1 °C. Şahar 15 ta tumanga bölinadi.
Aholisi
13Rus tilidagi Vikipediyaga köra, 2017 yilda aholisi 7 676 655 kişi; ingliz tilidagi Vikipediyada 2022 yilda 7 million kişi deyilgan. Özbekça Vikipediyada 1992 yilda şahar atrofi bilan taxminan 2,2 mln. kişi körsatilgan. Aholi soni 1960 yilda 150 ming (boşqa joyda 160 ming) bölgan, 1980-yillar boşiga kelib bir milliondan oşgan. Aholining taxminan 40 foizi 30 yoşgaça bölgan yoşlar.
Iqtisodiyoti
13Ar-Riyod — mamlakatning yirik sanoat, savdo va madaniy markazi. Bu yerda issiqlik elektr stansiyalari, quriliş materiallari işlab çiqaradigan va neftni qayta işlaydigan zavodlar, hunarmandçilik korxonalari bor. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, mamlakat zavodlarining qariyb uçdan biri şu yerda joylaşgan. Köplab bank va yirik kompaniyalarning boş idoralari, 500 dan ortiq xorijiy kompaniyaning mintaqaviy bazalari şaharda. Şahar Dammam porti bilan temir yöl orqali boğlangan. 2009 yil noyabrda yerusti metro qurilişi boşlangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Masmak qal'asi (rus tilidagi Vikipediyada 1865 yilda qurilgan deyiladi), Ar-Riyod muzeyi, Qirol Faysal nomidagi islomni örganiş markazi bor. Eng baland bino — Burj al-Mamlaka. Şahar çekkasida Diriya joylaşgan, undagi At-Turayf saroyi YUNESKO merosi hisoblanadi. 2018 yil 18 aprelda qariyb 40 yillik taqiqdan söng birinçi kinoteatr oçilgan. Ar-Riyod 2030 yilgi Expo ni ötkazadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ar-Riyod // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/602 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAr-Riyod. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/602
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/602
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
7 mln kişi
−8,7 %2017-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3692wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q851wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.