Aruz
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Аруз→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 117
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Aruz — uzun va qisqa böğinlarning muayyan tartibda almaşinuviga asoslangan şe'r tizimi va uni örganuvçi fan. ÖzME'ga köra, bu Yaqin va Örta Şarq xalqlarining şe'r tizimi bölib, uning nazariyasi turkiy xalqlarga, jumladan…
+ ## Nomi va paydo bölişi
+ ÖzME aruz sözini arabça «arz qilmoq» ma'nosi bilan boğlaydi. [[m:1107|Alişer Navoiy]]ning «Mezon ul-avzon» asarida körsatilişiça, bu söz çodirning ustunini ham anglatgan. Aruz nazariyasini 8-asrda arab tilşunosi Xalil ib…
+ ## Asosiy tuşunçalari
+ ÖzME'ga köra, mumtoz aruz nazariyasi arab yozuviga tayanadi va harf hamda harakatlardan tuziladigan kiçik birliklar — juzvlardan boşlanadi. Arablar ikki misrali şe'rni çodir uyga öxşatib «bayt» deganidek, juzvlar ham çod…
+ Ruknlarning ma'lum tartibda takrorlanişidan vaznlar va bahrlar hosil böladi. ÖzME fors-turkiy an'anada 21 bahrni sanaydi; ularning bir qismi bir xil ruknning takroridan (hazaj, rajaz, ramal, mutaqorib va boşqalar), boşqa…
+ ## Turkiy va özbek şe'riyatida
+ ÖzME'ga köra, turkiy xalqlarda aruzga xos ritm namunalari islomgaça bölgan davrdagi maqol va topişmoqlarda, Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarida uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, turkiy tilda aruzda yozilgan…
+ ÖzME'ga köra, özbek tilida böğinlar uzunligi arab tilidagidek aniq farqlanmasa ham, oçiq böğin qisqa yoki uzun, yopiq böğin uzun yoki öta uzun böğin vazifasini bajara oladi. Şe'r ritmi böğinlardan ruknlar, ruknlardan vaz…
+ Arab tilida Abu Nuvos, Abu Tammom, al-Maarriy, fors tilida Sa'diy, Hofiz, Dehlaviy, Jomiy, turkiy tilda Lutfiy, Navoiy, Bobur, [[m:1408|Boborahim Maşrab]], [[m:1167|Nodira]], Munis, [[m:1463|Ogahiy]], [[m:1576|Muqimiy]],…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: moderator→ Tekşirgan: moderator
Sabab: ÖzME matn qism 01 qaytarildi
− Aruz — uzun va qisqa böğinlarning muayyan tartibda almaşinuviga asoslangan şe'r tizimi va uni örganuvçi fan. ÖzME'ga köra, bu Yaqin va Örta Şarq xalqlarining şe'r tizimi bölib, uning nazariyasi turkiy xalqlarga, jumladan…
− ## Nomi va paydo bölişi
− ÖzME aruz sözini arabça «arz qilmoq» ma'nosi bilan boğlaydi. [[m:1107|Alişer Navoiy]]ning «Mezon ul-avzon» asarida körsatilişiça, bu söz çodirning ustunini ham anglatgan. Aruz nazariyasini 8-asrda arab tilşunosi Xalil ib…
− ## Asosiy tuşunçalari
− ÖzME'ga köra, mumtoz aruz nazariyasi arab yozuviga tayanadi va harf hamda harakatlardan tuziladigan kiçik birliklar — juzvlardan boşlanadi. Arablar ikki misrali şe'rni çodir uyga öxşatib «bayt» deganidek, juzvlar ham çod…
− Ruknlarning ma'lum tartibda takrorlanişidan vaznlar va bahrlar hosil böladi. ÖzME fors-turkiy an'anada 21 bahrni sanaydi; ularning bir qismi bir xil ruknning takroridan (hazaj, rajaz, ramal, mutaqorib va boşqalar), boşqa…
− ## Turkiy va özbek şe'riyatida
− ÖzME'ga köra, turkiy xalqlarda aruzga xos ritm namunalari islomgaça bölgan davrdagi maqol va topişmoqlarda, Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarida uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, turkiy tilda aruzda yozilgan…
− ÖzME'ga köra, özbek tilida böğinlar uzunligi arab tilidagidek aniq farqlanmasa ham, oçiq böğin qisqa yoki uzun, yopiq böğin uzun yoki öta uzun böğin vazifasini bajara oladi. Şe'r ritmi böğinlardan ruknlar, ruknlardan vaz…
− Arab tilida Abu Nuvos, Abu Tammom, al-Maarriy, fors tilida Sa'diy, Hofiz, Dehlaviy, Jomiy, turkiy tilda Lutfiy, Navoiy, Bobur, [[m:1408|Boborahim Maşrab]], [[m:1167|Nodira]], Munis, [[m:1463|Ogahiy]], [[m:1576|Muqimiy]],…
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Аруз→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 107
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Aruz — uzun va qisqa böğinlarning muayyan tartibda almaşinuviga asoslangan şe'r tizimi va uni örganuvçi fan. ÖzME'ga köra, bu Yaqin va Örta Şarq xalqlarining şe'r tizimi bölib, uning nazariyasi turkiy xalqlarga, jumladan…
+ ## Nomi va paydo bölişi
+ ÖzME aruz sözini arabça «arz qilmoq» ma'nosi bilan boğlaydi. [[m:1107|Alişer Navoiy]]ning «Mezon ul-avzon» asarida körsatilişiça, bu söz çodirning ustunini ham anglatgan. Aruz nazariyasini 8-asrda arab tilşunosi Xalil ib…
+ ## Asosiy tuşunçalari
+ ÖzME'ga köra, mumtoz aruz nazariyasi arab yozuviga tayanadi va harf hamda harakatlardan tuziladigan kiçik birliklar — juzvlardan boşlanadi. Arablar ikki misrali şe'rni çodir uyga öxşatib «bayt» deganidek, juzvlar ham çod…
+ Ruknlarning ma'lum tartibda takrorlanişidan vaznlar va bahrlar hosil böladi. ÖzME fors-turkiy an'anada 21 bahrni sanaydi; ularning bir qismi bir xil ruknning takroridan (hazaj, rajaz, ramal, mutaqorib va boşqalar), boşqa…
+ ## Turkiy va özbek şe'riyatida
+ ÖzME'ga köra, turkiy xalqlarda aruzga xos ritm namunalari islomgaça bölgan davrdagi maqol va topişmoqlarda, Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarida uçraydi. Rusça Vikipediyaga köra, turkiy tilda aruzda yozilgan…
+ ÖzME'ga köra, özbek tilida böğinlar uzunligi arab tilidagidek aniq farqlanmasa ham, oçiq böğin qisqa yoki uzun, yopiq böğin uzun yoki öta uzun böğin vazifasini bajara oladi. Şe'r ritmi böğinlardan ruknlar, ruknlardan vaz…
+ Arab tilida Abu Nuvos, Abu Tammom, al-Maarriy, fors tilida Sa'diy, Hofiz, Dehlaviy, Jomiy, turkiy tilda Lutfiy, Navoiy, Bobur, [[m:1408|Boborahim Maşrab]], [[m:1167|Nodira]], Munis, [[m:1463|Ogahiy]], [[m:1576|Muqimiy]],…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 654–656-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 69
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)