Avstraliya (materik)
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Австралия (континент)→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 141
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Avstraliya (lotinça australis — «janubiy») — Yerning Janubiy va Şarqiy yarimşarlarida joylaşgan materik. ÖzME'ga köra, u materiklar orasida maydoni eng kiçigi; Rusça Vikipediya uni eng quruq materik deb ham ataydi, Ingli…
+ ## Geografik örni
+ ÖzME'ga köra, materik şimoldan janubga taxminan 3200 km, ğarbdan şarqqa 4100 km ga çözilgan. Şimoldagi eng çekka nuqtasi — York burni, şarqdagisi — Bayron burni, ğarbdagisi — Stip-Poynt burni. Maydoni ÖzME'da 7682 ming k…
+ Materikni şimol, ğarb va janubdan Hind okeani, şarqdan Tinç okeanining dengizlari — Marjon va Tasman dengizlari örab turadi. Qirğoq çiziği unçalik egri-bugri emas; şimolda Karpentariya, janubda Katta Avstraliya qöltiği b…
+ ## Relyefi va geologiyasi
+ Avstraliya relyefining asosiy qismini tekisliklar taşkil etadi: yuzasining qariyb 95 foizi dengiz sathidan 600 m dan oşmaydi. ÖzME uni örtaça balandligi (215 m) jihatidan eng past materik deb ataydi. Ğarbda örtaça baland…
+ Materik qadimiy Avstraliya platformasida joylaşgan; Rusça Vikipediyaga köra, bu platforma Gondvana materigining bir qismi bölgan. ÖzME'ga köra, şarqiy qismi burmali geosinklinal mintaqaga kiradi. Materik oltin, temir rud…
+ ## Iqlimi va suvlari
+ ÖzME'ga köra, materikning şimoli subekvatorial mussonli, katta qismi tropik çöl, janubi-ğarbi esa qişda yoğin köproq tuşadigan subtropik iqlim mintaqasida joylaşgan. Hududining uçdan ikki qismi çöl va çala çöllardan ibor…
+ Daryolar kam va qisqa. Eng sersuv daryo — Marri (Murrey), uning yirik irmoği — Darling. Içki hududlarda faqat yomğirdan söng suv oqadigan quruq özanlar — kriklar köp. Eng katta köl — şör suvli Eyr. ÖzME'ga köra, materik …
+ ## Ösimlik va hayvonot dunyosi
+ Avstraliya tabiati uzoq vaqt boşqa quruqliklardan ajralgan holda rivojlangani uçun öziga xos. ÖzME'ga köra, ösimlik turlarining qariyb 75 foizi endemik. Çöllarni evkalipt va akatsiya butazorlari, şimol va şarqda savannal…
+ ## Kaşf etiliş tarixi
+ Rusça Vikipediyaga köra, antik davr geograflari janubiy yarimşarda katta quruqlik — «Noma'lum janubiy yer» (Terra Australis Incognita) bor deb taxmin qilganlar. ÖzME'ga köra, materikni 1606-yilda gollandiyalik dengizçi V…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 102–104-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 94
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)