Azerbaijani Sign Language
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ozarbayjon imo-işora tili (ozarb. Azərbaycan işarət dili, AİD; Azərbaycan jest dili, AzJD) — Ozarbayjonda yaşovçi kar va zaif eşituvçi kişilar muloqot qiladigan, öz luğati va grammatikasiga ega til. Rus manbasiga köra, u rus imo-işora tili bilan birga qöllanadi.
Tasnifi
13Rus tilidagi Vikipediya ma'lumotiga köra, Ozarbayjon imo-işora tili rus imo-işora tili bilan qarindoş va MDH mamlakatlaridagi imo-işora tillarining kuçli ta'sirini boşdan keçirgan. Ingliz tilidagi Vikipediyada u rus imo-işora tiliga asoslangan, deb yoziladi. Boşqa imo-işora tillari kabi u biror ovozli tilning kalkasi emas, boy imo-işoralar zaxirasi va murakkab grammatik tuzilişga ega; u tabiiy yöl bilan, mustaqil paydo bölgan va sun'iy til emas. Uning grammatikasi ozarbayjon oğzaki tili grammatikasidan keskin farq qiladi.
Tarqalişi va sözlaşuvçilar
13Ozarbayjonda taxminan 31 ming kar kişi yaşaydi (rusça manbada 2009-yil ma'lumoti keltirilgan). Til rasmiy maqomga va davlat qöllab-quvvatlaşiga ega emas; şu sababli karlar uçun, jumladan rasmiy hujjatlar bilan boğliq axborotni oliş qiyin. Ingliz manbasiga köra, tilning til kodlari ham yöq. Karlarning aksariyati asosan rus imo-işora tilidan foydalanadi; rusça manbada u lingvistik tasnif böyiça izolyat til sifatida ta'riflangan. Xalqaro konferensiya va uçraşuvlarda ham ozarbayjon emas, rus imo-işora tili işlatiladi.
Ozarbayjon karlar jamiyati Butunjahon karlar federatsiyasining a'zosi. Mamlakatda zaif eşituvçilar uçun bitta va kar bolalar uçun ikkita (Bokudagi 1- va 3-internat) ixtisoslaşgan maktab bor, biroq rusça manbaga köra, ulardagi pedagoglarning köpçiligi imo-işora tillarini bilmaydi.
Tarixi
132019-yilda «Karlara Destek» («Karlarni qöllab-quvvatlaş») jamoat birlaşmasi raisi Kamran Abasov taşabbusi bilan Ozarbayjon imo-işora tili luğatini yaratiş loyihasi boşlandi. Nar kompaniyasi ADA universiteti va şu jamoat birlaşmasi bilan hamkorlikda yaratgan jestdili.az sayti töliq yangilandi. Bu — imo-işora tilining birinçi elektron luğati bölib, uni onlayn va bepul örganiş mumkin. Yangi versiyada 4000 video tarjima, jumladan kundalik hayotdagi qöllanişga oid 500 ta misol gap mavjud.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Azerbaijani Sign Language // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/139 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAzerbaijani Sign Language. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/139
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/139
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.