Bezgak
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 24-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: Rusça Vikipediya: Малярия→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 186
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Bezgak (malyariya; italyança mala aria — «buzilgan, badböy havo») — bezgak plazmodiylari deb ataluvçi bir hujayrali parazitlar qözğatadigan va çivinlar orqali yuqadigan kasallik. ÖzME'ga köra, u xuruj bilan tutadigan isi…
+ ## Qözğatuvçisi va yuqiş yöli
+ ÖzME'ga köra, odamda kasallik qözğatadigan plazmodiylarning tört turi bor va şunga mos ravişda bezgakning uç kunlik, tört kunlik, tropik va Afrika şakllari farqlanadi. Parazit hayot siklining bir qismini odam organizmida…
+ Çivin soğlom odamni çaqqanda, parazitlar uning sölagi bilan qonga tuşadi va jigarga boradi. Ensiklopediyaga köra, jigarda rivojlanişning birinçi — töqima bosqiçi ötadi, söngra parazitlar yana qonga çiqib, qizil qon tanaç…
+ ## Belgilari
+ ÖzME ta'rifiga köra, kasallik tösatdan boşlanadi. Avval bemorni qattiq qaltiroq tutadi — u ba'zan ustiga issiq körpa yopilsa ham isinmaydi. Söngra qaltiroq bosilib, tana harorati 41–41,5° gaça kötariladi, yuz qizaradi, n…
+ Kasallik uzoq davom etsa, plazmodiylar eritrotsitlarni yemirgani sababli kamqonlik rivojlanadi, taloq va jigar kattalaşadi, oq qon tanaçalari soni kamayadi. Davolanmagan bezgak odamni holsizlantirib, mehnat qobiliyatini …
+ ## Taşxis, davolaş va oldini oliş
+ ÖzME'ga köra, xurujlarning xarakteri, taloqning kattalaşgani va teri rangining sarğayişiga qarab bezgakni taxmin qiliş mumkin, ammo aniq taşxis uçun bemor qonini mikroskop ostida tekşiriş şart. Bemorni faqat vraç davolay…
+ Rusça Vikipediyaga köra, Janubiy Amerikadagi xina daraxti pöstlogi XVII asrdan Yevropada bezgakka qarşi dori sifatida qöllana boşlagan. XX asrda Xitoy olimasi Tu Youyou guruhi şuvoq ösimligidan artemizinin moddasini ajra…
+ ## Örganiliş tarixi va tarqalişi
+ Rusça Vikipediyaga köra, 1880-yilda fransuz harbiy vraçi Şarl Laveran bezgak bilan oğrigan bemor qonida parazitni topgan; bu bir hujayrali organizm kasallik qözğatuvçisi ekani birinçi marta aniqlangan hol bölib, olim 190…
+ Rusça Vikipediyada keltirilgan Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti ma'lumotlariga köra, bezgakdan ölim holatlari 2000-yildagi taxminan 896 mingdan 2019-yilda 558 minggaça kamaygan. Kasallanişning 85–90 foizi Afrikaning Saxro…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 24-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 1-jild, 193–194-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 159
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)