Bodibilding
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bodibilding, yoki kulturizm (inglizça bodybuilding — «tana tuzilişi, tanani şakllantiriş») — oğirlik bilan bajariladigan maşqlar yordamida tana muşaklarini rivojlantiriş, gavdani kelişgan va baquvvat qilişga qaratilgan sport turi va maşqlar tizimi. ÖzME'ga köra, bunda gantel, ştanga, toş va boşqa yuklardan foydalaniladi. Inglizça Vikipediya bodibildingni muşaklarni bosqiçma-bosqiç oşib boradigan qarşilik bilan maşq qilib kattalaştiriş amaliyoti deb ta'riflaydi; bu sport bilan şuğullanuvçi bodibilder deyiladi.1
Kelib çiqişi
13Jismoniy kuç va gözal gavdaga e'tibor qadimdan mavjud. ÖzME'ga köra, bunday maşqlarga qadimgi Yunoniston va Rimda katta ahamiyat berilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, toş kötariş musobaqalari qadimgi Misr, Yunoniston va Janubiy Hindistonda ötkazilgan. Zamonaviy kulturizm (fransuzça culturisme — «gavda madaniyati») asoslari ÖzME'ga köra 19-asr oxirida Buyuk Britaniyada işlab çiqilgan. Inglizça Vikipediya bu jarayonni Angliyada çiqiş qilgan nemis polvoni Yevgeniy Sandov nomi bilan boğlaydi va uni «zamonaviy bodibildingning otasi» deb ataydi. Sandov 1901-yil 14-sentabrda Londondagi Qirollik Albert zalida ilk yirik bodibilding musobaqasini — «Buyuk tanlov»ni uyuştirgan.
Xalqaro rivoji
13ÖzME'ga köra, 1901-yildan erkaklar gavda gözalligi böyiça xalqaro tanlovlar, 20-asr örtalaridan esa kulturizm böyiça muntazam jahon çempionatlari ötkazila boşlangan. Inglizça Vikipediyaga köra, Xalqaro bodibilderlar federatsiyasini (IFBB) 1946-yilda kanadalik aka-uka Jo va Ben Vayderlar ta'sis etgan. ÖzME bu federatsiyaga 170 dan ortiq davlat a'zo ekanini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, IFBB har yili ötkazadigan «Mister Olimpiya» tanlovi ğolibi dunyoning eng kuçli professional bodibilderi deb tan olinadi; 1950-yildan buyon ötkaziladigan NABBA «Universe» çempionatlari esa havaskorlar orasida eng nufuzli hisoblanadi.
Musobaqalar va tayyorgarlik
13Musobaqada sportçilar hakamlar oldida belgilangan pozalarni namoyiş etadi, keyin erkin dastur körsatadi. Inglizça Vikipediyaga köra, ular muşaklarning hajmi, mutanosibligi, aniq körinişi, poza bajariş mahorati va sahnadagi umumiy taassurotga qarab baholanadi. Musobaqaga tayyorgarlik davomida bodibilderlar ortiqça yoğ qatlamini kamaytirib, muşaklar şaklini yaqqol körsatişga intiladi. Ba'zi sportçilar anabolik steroidlar va boşqa taqiqlangan vositalarni qöllaydi; bu soğliqqa jiddiy xavf tuğdiradi va köpçilik musobaqalarda man etilgan.
Özbekistonda
13ÖzME'ga köra, Özbekistonda bodibilding 1960-yillarda paydo bölib, dastlabki musobaqalar uyuştirilgan. 1980-yillarda sovet mafkurasi uni «ğarbona» sport turi sifatida qoralagani sababli u deyarli unutilgan. Mustaqillik yillarida boşqa sport turlari qatori bodibildingga ham e'tibor kuçaydi, uning işqibozlari köpaydi, turli körik va musobaqalar ötkazila boşlandi. ÖzME taniqli özbekistonlik bodibilderlar sifatida Daniil Plakida, Fuat Gimuş, Ruslan Murodasilov, Rustam Fotihov, Gennadiy Blajko va Ibrohim Bekboyevni sanab ötadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bodibilding // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3069 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABodibilding. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3069
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3069
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Bodybuildingen.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 442-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 442-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.