Boşoyoqli mollyuskalar

+ Boşoyoqli mollyuskalar (lotinça Cephalopoda) — mollyuskalar tipiga mansub, faqat dengiz va okeanlarda yaşaydigan yuksak tuzilgan hayvonlar sinfi. Ularga kalmarlar, sakkizoyoqlar, karakatitsalar va nautiluslar kiradi. Ing…

+ ## Tuzilişi

+ ÖzME'ga köra, boşoyoqlilarning tanasi ikki tomonlama simmetriyali bölib, tana va yirik boşdan iborat; uzunligi bir santimetrdan bir neça metrgaça yetadi. Oyoği voronkaga aylangan, tanasini qalin mantiya qoplab turadi, iç…

+ Ozuqani tutiş va maydalaş uçun tötiquş tumşuğiga öxşaş bir juft egik jağ va qirğiç bor. Orqa içakka siyoh xaltasining yöli oçiladi. Qon aylaniş tizimi deyarli yopiq. Ensiklopediyaga köra, boşoyoqlilar rangini tez özgarti…

+ ## Asab tizimi va sezgilari

+ ÖzME'ga köra, bu hayvonlarning boş miyasi yirik va toğay skelet bilan himoyalangan, boşining ikki yonida yaxşi rivojlangan közlari joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, boşoyoqlilar umurtqasizlar orasida eng aqlli hayvo…

+ ## Harakatlaniş va köpayiş

+ ÖzME'ga köra, boşoyoqlilar reaktiv usulda harakatlanadi: suv boş ostidagi ikki tirqişdan mantiya böşliğiga kiradi, mantiya muskullari keskin qisqarganda esa voronka orqali kuç bilan otilib çiqib, hayvonni oldinga suradi.…

+ Boşoyoqlilar ayrim jinsli. Erkaklari özgargan paypaslagiç (gektokotil) yordamida uruğ hujayralarini urğoçining mantiya böşliğiga kiritadi. Tuxumlari yirik va sariqlikka boy; ulardan voyaga yetgan hayvonga öxşaş mollyuska…

+ ## Tarqalişi va tasnifi

+ ÖzME 650 ga yaqin zamonaviy turni qayd etgan, Inglizça Vikipediya esa hozirgi turlar sonini 800 dan ortiq deb körsatadi, 11 mingga yaqin qazilma takson ham tasvirlangan. Ular barça okeanlarda, sayozlikdan tortib eng çuqu…

+ ## Ahamiyati

+ ÖzME'ga köra, köp boşoyoqlilar göşti uçun ovlanadi, ayrim turlari farmatsevtika sanoati uçun xomaşyo hisoblanadi; dunyo böyiça yiliga 1,63 million tonnaga yaqin boşoyoqli ovlangan.