Bridjtaun

Bridjtaun (inglizça: Bridgetown) — Vest-Indiyadagi Barbados davlatining poytaxti va eng yirik şahri. U orolning janubi-ğarbiy qismida, Karlayl körfazi sohilida joylaşgan, mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi hisoblanadi.

Şahar hozirgi örnida inglis köçmançilari 1628-yilda joylaşgan; ingliz tilidagi Vikipediyada aniq sana sifatida 5-iyul 1628-yil va Çarlz Volverston boşçiligidagi 64 nafar köçmançi keltiriladi. Ilgari Ser Uilyam Kurten vakolati ostidagi aholi punkti Sent-Jeyms-Taunda bölgan. Dastlab joy «Indian Bridge» deb atalgan; taxminan 1660-yilda «Sent-Maykls» (St. Miçael's Town) nomi qöllana boşlagan va u 19-asrgaça asosiy nom bölib qolgan. Şahar uzoq vaqt Vest-Indiyadagi qul savdosi markazi bölgan, Britaniya mustamlakasi tarkibiga kirgan. Taxminan 1627–1807-yillarda Barbadosga 387 ming atrofida afrikalik qul olib kelingani taxmin qilinadi.

1781-yilda Fransiya Sent-Maykls şahrini inglizlardan qaytarib oliş uçun katta ekspeditsiya jönatgan, ammo u muvaffaqiyatsiz tugagan. Şahar bir neça bor yirik yonğinlardan, 1854-yilda esa vabo epidemiyasidan zarar körgan (rus tilidagi Vikipediyaga köra, taxminan 20 ming kişi ölgan). 1800–1885-yillarda Bridjtaun Britaniyaning Vindvard orollaridagi mustamlakalari boşqaruv markazi bölgan. 1966-yilda mustaqil Barbados poytaxti maqomini olgan.

Nomning kelib çiqişi haqida ikki xil izoh bor. Xalq etimologiyasiga köra, nom şahar qismlarini boğlovçi ikki köprikdan kelib çiqqan. Rus tilidagi manbaga köra, hozirgi nom 1672-yilda Tobagoga qarşi uruşda orol qöşiniga qömondonlik qilgan polkovnik Tobayas Brij şarafiga berilgan; ingliz tilidagi manba ham nomni Ser Tobayas Brij bilan boğlaydi.

Şahar Konstityuşn daryosi quyilişida, Karlayl körfazi sohilida joylaşgan. Hudud tekislik, iqlimi tropik; yil davomida harorat 26–30 °C atrofida, yillik yoğin taxminan 1400 mm. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, iqlim tropik savanna (Köppen Aw) bölib, yomğirli fasl iyundan dekabrgaça davom etadi. Ba'zan şaharga dovullar kelib turadi. Şahar markazini Keriniy (Careenage) körfazi ikki qismga ajratadi. Janubi-şarqiy çekkada Grem-Xoll qöriqxonasi bor.

Şahar atrofi bilan aholisi taxminan 110 ming kişi (2014). Özbekça Vikipediyada 1990-yillar örtalari uçun 97,5 ming kişi körsatilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, aholining taxminan 80 foizi afrikalik kelib çiqişga ega, 4 foizi Ğarbiy Yevropa vakillari avlodlari, 3 foizi metislar. Rasmiy til — ingliz tili, aholi uning mahalliy şevasida gaplaşadi. Aholining taxminan 60 foizi protestantlik, 4 foizi katoliklik ta'limotiga amal qiladi.

1961-yilda sun'iy bandargoh qurilgaç, iqtisodiyot tez rivojlana boşladi va Bridjtaun mamlakatning asosiy portiga aylandi. 1970-yilga kelib turizm birinçi öringa çiqdi, şakarqamiş qayta işlaşni ortda qoldirdi. 1980–1990-yillarda şahar offşor moliya va axborot xizmatlari markaziga aylandi. Port orqali şakar, rom va melassa çiqariladi; 2013-yilda port orqali 900 ming tonna konteyner yuki ötgan. Şaharda Barbados Markaziy banki, fond birjasi va Karib taraqqiyot bankining boş qarorgohi joylaşgan.

2011-yilda «Tarixiy Bridjtaun va uning garnizoni» YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan. Garnizon hududida 1705-yilda qurilgan Sent-Enn qal'asi, ot poygasi maydoni va Jorj Vaşington uyi-muzeyi bor. Asosiy diqqatga sazovor joylar: Milliy qahramonlar maydoni (ilgari Trafalgar maydoni) va 1813-yilda örnatilgan Nelson haykali, Mustaqillik maydoni va arçasi, Parlament binolari, Avliyo Maykl sobori, 1654-yilda qurilgan Nidhe Israel sinagogasi, Kensington Oval stadioni (2007-yil kriket böyiça jahon çempionati finali ötgan). Şaharda 1745-yildan Kodrington kolleji, 1963-yildan Vest-Indiya universiteti kampusi faoliyat yuritadi. Yanvar emas, fevral oyida «Holetown» festivali, şuningdek jaz, regi va boşqa festivallar ötkaziladi.