Bulunğur tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bulunğur tumani — Samarqand viloyatidagi tuman, markazi Bulunğur şahri. ÖzME'ga köra, tuman şimolda Jizzax viloyatining Ğallaorol tumani, şarqda Baxmal tumani, ğarbda Jomboy, janubi-ğarbda Toyloq, janubda Urgut tumanlari, janubi-şarqda esa Tojikiston bilan çegaradoş.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u Samarqand okrugining ön tumanidan biri sifatida, markazi Örta Osiyo temir yölidagi Rostovtsevo stansiyasida tuzilgan va nomini Bulunğur kanalidan olgan. 1938-yilda tuman Samarqand viloyati tarkibiga kirgan. Rusça Vikipediyaga köra, Bulunğur şahri 1992-yil 8-maygaça Krasnogvardeysk deb atalgan.
ÖzME qayd etişiça, örta asrlarda hozirgi tuman hududida xonlarning Bedana qöruği deb atalgan dam oliş joyi bölgan. 1451-yilda bu yerda Samarqand hukmdori Mirzo Abdulloh va Abu Said qöşinlari örtasida katta jang bölib ötgan; Abu Said ğalaba qozonib, Samarqand taxtini egallagan.
Ma'muriy bölinişi va aholisi
13ÖzME'ga köra, tuman maydoni 0,76 ming km². 2000-yilda unda 116,8 ming kişi yaşagan, ulardan 23,2 mingi şaharliklar; aholi ziçligi har km² ga 157 kişi bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi 189 600 kişiga yetgan. Tuman tarkibida bitta şahar (Bulunğur), uç şaharça (Qildon, Sohibkor, Boğbon) va qişloq fuqarolar yiğinlari bor. Aholining asosiy qismi özbeklar; rus, tojik, ukrain, tatar, koreys millatiga mansub kişilar ham istiqomat qiladi.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman Turkiston tizmasining janubi-ğarbidagi toğlararo botiqda joylaşgan. Yer usti toğ oldi tekisliklari, adirlar va past toğlardan iborat, mutlaq balandligi 800–1000 m; şarqida Ğubdintoğ bor. Iqlimi kontinental va quruq: yanvarning örtaça harorati −0,3 °C, iyulniki 25,5 °C. Yiliga 377–467 mm yoğin tuşadi, ösuv davri 210–230 kun. Adirlarda bir neça buloq bor, hududdan Bulunğur, Qorasuv, Polvonariq va boşqa kanal hamda ariqlar ötadi. Qumloq va böz tuproqlar tarqalgan, şuvoq va efemerlar ösadi, töqayzorlar uçraydi. Böri, tulki, quyon, börsiq, kaklik va bedana yaşaydi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, qişloq xöjaligining asosiy tarmoqlari — uzumçilik, pillaçilik, çorvaçilik, ğallaçilik, sabzavot va kartoşka yetiştiriş. 2000-yil ma'lumotiga köra, tumanda 19 ming gektar suğoriladigan yer bölgan; ekinzorlarning katta qismida ğalla, qariyb 5,9 ming gektarida tok, qolganida sabzavot, kartoşka va mevali daraxtlar ösgan. Sanoat asosan qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlaydi: 11 korxonaning sakkiztasi uzumni qayta işlaşga ixtisoslaşgan, konserva va meva quritiş korxonalari ham bor. Tuman hududidan Toşkent–Buxoro temir yölining elektrlaştirilgan qismi va xalqaro avtomobil yöli ötadi.
Madaniyati
13ÖzME'ga köra, 1999/2000 öquv yilida tumandagi 66 umumiy ta'lim maktabida 31,6 ming öquvçi ta'lim olgan. Kutubxonalar, xalq teatri, «Yoşlik» aşula va raqs ansambli, «Çavki» folklor-etnografik ansambli, bolalar musiqa maktabi, kasalxona va poliklinikalar faoliyat körsatadi. 1933-yildan «Bulunğur hayoti» tuman gazetasi naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bulunğur tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3659 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABulunğur tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3659
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3659
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Булунгурский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Bulunğur Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 693–694-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 693–694-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.