Buxoro va Samarqand suv taqsimoti
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · admin yuklaşi · partiya № 147
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Buxoro va Samarqand suv taqsimoti — Zarafşon daryosi suvini yuqori oqimdagi Samarqand vohasi va quyi oqimdagi Buxoro vohasi örtasida bölişning asrlar davomida şakllangan tartibi. ÖzME'ga köra, bu tartib qadimdan yaqin öt…
+ ## An'anaviy tartib
+ Qadimgi miroblar daryodagi suv miqdoriga qarab yilni uç holatga ajratgan: «vaqti purob» — suv köp bölgan payt, «vaqti miyonob» — örtaça suvli payt va «vaqti qillatiob» — suv kam bölgan payt. Suv örtaça bölganda u «nimjöy…
+ ÖzME'ning yozişiça, «obpartav» faqat [[m:687|Buxoro]] şahrini suv bilan ta'minlaş maqsadida qöllangan va mavsumda ikki marta — may oyining ikkinçi yarmida hamda avgust oxirida — ötkazilgan, har safar 2–4 hafta davom etga…
+ ## Rossiya hukmronligi davrida
+ Zarafşon vodiysining yuqori qismi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingaç, suv taqsimoti Samarqand ma'muriyati bilan Buxoro amirligi munosabatlarida eng nozik masalalardan biriga aylangan. 1872-yilda Samarqandda ikki …
+ XIX asrning 80–90-yillarida Samarqand vohasida suğoriladigan yerlar kengaytirilgaç, Zarafşon suvining katta qismi yuqori oqimda sarflana boşlagan va Buxoro vohasi tez-tez suv tanqisligiga duç kelgan. Komissiya masalani 1…
+ ## Muammoning yeçilişi
+ XIX asr oxirida Zarafşonning yuqori oqimida suv omborlari quriş va Buxoroga Amudaryodan suv keltiriş ğoyalari ilgari surilgan. ÖzME'ga köra, bu rejalar XX asrning 60-yillariga kelib töla amalga oşgan: suğoriş tizimi qayt…
+ Mavzuga oid manbalar qatorida ÖzME [[m:1324|Narşaxiy]]ning «Buxoro tarixi» va [[m:1346|Ahmad Doniş]]ning manğitlar sulolasi tarixiga oid asarini keltiradi.
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 23-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: ÖzME, 2-jild, 760-b.→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 100
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)