BYD
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
BYD Co. Ltd. (xitoyça: 比亚迪) — boş qarorgohi Xitoyning Guandun provinsiyasidagi Şenjen şahrida joylaşgan köp tarmoqli işlab çiqariş kompaniyasi. U avtomobillar, avtobuslar, yuk maşinalari, qayta zaryadlanuvçi batareyalar, quyoş panellari va boşqa mahsulotlar işlab çiqaradi. Kompaniyaning nomi inglizça «Build Your Dreams» («orzularingni qur») şiori sifatida ham talqin qilinadi.
Tarixi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, Van Çuanfu 1994-yil 18-noyabrda 20 kişilik jamoa bilan BYD'ni Şenjenda taşkil etgan, kompaniya esa 1995-yil 10-fevralda rasman «Şenzhen BYD Battery Company Limited» nomi bilan röyxatdan ötgan. U dastlab qayta zaryadlanuvçi nikel-kadmiy (NiCd) batareyalar işlab çiqarişga ixtisoslaşgan. Kompaniyani Van amakivaççasi Lyu Syanyan bilan birga boşlagan.
2002-yil 31-iyulda BYD aksiyalari Gonkong fond birjasida röyxatdan ötdi. 2003-yil yanvarida kompaniya davlatga qaraşli Norincoʻdan Sianidagi Qinçuan avtomobil zavodini sotib oldi; bu BYD Autöning boşlanişi böldi. Dastlabki avtomobil BYD F3 bölib, uning işlab çiqarilişi 2005-yil aprelida boşlangan. 2008-yilda birinçi plagin-gibrid BYD F3 DM, 2009-yilda birinçi seriyali elektromobil BYD e6 işlab çiqarildi (ingliz tilidagi Vikipediya böyiça).
2008-yil sentabrida Uorren Baffetning Berkshire Hathaway kompaniyasiga qaraşli MidAmerican Energy Holdings BYD'ning taxminan 9,89 foiz aksiyasini sotib oldi. Rus tilidagi Vikipediyada bu uluş «taxminan 10 foiz» deb berilgan. 2011-yil iyunida kompaniya A-aksiyalari Şenjen fond birjasida röyxatdan ötdi. 2020-yilda BYD va Toyota Xitoy bozori uçun elektromobillar işlab çiqaradigan qöşma korxona tuzdi. 2022-yil mart oyida BYD faqat içki yonuv dvigatelli avtomobillar işlab çiqarişni töxtatdi. 2024-yil noyabrida kompaniya 10 millioninçi yangi energiyali transport vositasini (NEV) işlab çiqardi.
Faoliyati (mahsulot va xizmatlar)
13BYD avtomobillar (asosan töliq elektr va gibrid), avtobuslar, yuk maşinalari, elektr velosipedlar, yuk kötaruvçi maşinalar, quyoş panellari va qayta zaryadlanuvçi batareyalar işlab çiqaradi. Manbalarda şuningdek yarim ötkazgiçlar va relsli transport tizimlari (monorels) ham tilga olingan.
Asosiy şoba korxonalar:
- BYD Auto — avtomobil işlab çiqaradi; asosiy BYD markasidan taşqari Denza, Fangçengbao va Yangwang markalariga ega;
- BYD Electronic — elektronika qismlari va yiğiş xizmatlari;
- FinDreams — avtomobil butlovçi qismlari va elektromobil batareyalarini işlab çiqaruvçi kompaniyalar brendi.
BYD işlab çiqariş bazalari Xitoy şaharlarida, şuningdek Özbekiston, Braziliya, Tailand, Vengriya va Turkiyada joylaşgan (rus tilidagi Vikipediya). 2024-yil yanvarida kompaniya Özbekistonda elektromobillar yiğişni boşladi.
Raqamlarda
13- 2022-yil: BYD elektr transport vositalari savdosi böyiça Tesla'dan özib ketdi (özbek tilidagi Vikipediya).
- 2023-yil: BYD'ning jami avtomobil sotuvi 3,02 million dona böldi, bu ötgan yilga nisbatan 62,3 foiz köp (rus tilidagi Vikipediya).
- 2023-yil 24-noyabr: konveyerdan 6 millioninçi NEV çiqdi (özbek tilidagi Vikipediya).
- 2024-yil: yangi energiyali transport vositalari sotuvi 4,27 million donadan oşdi; daromad 777,1 mlrd yuan, sof foyda 40,25 mlrd yuan; tadqiqot va işlanmalarga 54,2 mlrd yuan sarflandi (rus tilidagi Vikipediya).
- 2024-yil sentabr holatiga: 900 608 xodim, şundan 104 003 nafari tadqiqot va işlanmalar sohasida (ingliz tilidagi Vikipediya).
- 2024-yil: Fortune Global 500 röyxatida 143-örin (ingliz tilidagi Vikipediya). Forbes Global 2000 röyxatida 2022-yilda 580-örin (rus tilidagi Vikipediya).
Rahbariyati va tuzilmasi
13Kompaniya asosçisi Van Çuanfu boşqaruv kengaşi raisi va prezidenti hisoblanadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, unga kompaniya aksiyalarining 17,64 foizi tegişli. Hammuassis Lyu Syanyan vitse-raisdir va 13,55 foiz aksiyaga ega. Berkshire Hathaway ingliz tilidagi Vikipediyaga köra 2022-yildan boşlab uluşini kamaytirib, 2025-yil sentabriga kelib BYD'dagi barça aksiyalarini sotgan.
BYD aksiyalari Gonkong (H-aksiyalar) va Şenjen (A-aksiyalar) fond birjalarida muomalada.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)BYD // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1758 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABYD. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1758
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1758
Raqamlarda
Xodimlar soni · 31-dekabr 2023
704 ming kişi
+262,6 % (yaxşi)31-dekabr 2016ga nisbatan
Daromad (tuşum) · 2023-yil
602,3 mlrd yuan
+42 % (yaxşi)≈ 84,7 mlrd AQSh dollari (kurs böyiça) · 2022-yilga nisbatan
Sof foyda · 2023-yil
31,3 mlrd yuan
+77 % (yaxşi)2022-yilga nisbatan
Umumiy kapital (öz mablaği) · 31-dekabr 2023
138,8 mlrd yuan
+25 % (yaxşi)31-dekabr 2022ga nisbatan
Aktivlar · 31-dekabr 2023
679,5 mlrd yuan
+37,6 % (yaxşi)31-dekabr 2022ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q2608329wikidata.org · 8 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.