Çex tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Chex tili — gʻarbiy slavyan tillariga mansub, Chexiya Respublikasining rasmiy tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri.→ Çex tili — ğarbiy slavyan tillariga mansub, Çexiya Respublikasining rasmiy tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri. - Nom · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Chex tili→ Çex tili - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Soʻzlashuvchilar soni haqida manbalar turlicha maʼlumot beradi. Rus tilidagi Vikipediyada Ethnologue maʼlumotiga koʻra dunyoda chex tilini bilganlar 10,62 mln dan oshiq, shundan Chexiyada 10,40 mln (2012) deyiladi. Oʻzbe…
− Chex yozuvi lotin grafikasiga asoslangan. Unli tovushlar qisqa (a, e/ě, i/y, o, u) va choʻziq (á, é, í/ý, ó, ú/ů) harflar bilan yoziladi. Alohida tovush ř harfi bilan beriladi. XVIII asr oxiri—XIX asr boshidagi isloh dav…
− Ingliz tilidagi manbaga koʻra, slavyanlar Markaziy Yevropaga taxminan VII asrda yetib kelgan, chex-slovak guruhining ajralishi IX–X asrlarda boshlangan. Dastlab yozma til vazifasini glagolitsa bilan yozilgan eski slavyan…
− Manbalarda ayrim sanalar farq qiladi. Oʻzbekcha maqolada chex tili taxminan X asr oxirida yuzaga kelgan va birinchi tarixiy yozuvlar XII asrga borib taqaladi, deyilgan; rus tilidagi maqolada esa dastlabki yozma yodgorlik…
− 1620-yildan Chexiya Gabsburglar hukmronligi ostida qoldi. 1627-yilda chex va nemis tillari rasmiy til boʻldi, XVIII asrda esa nemis tili ustun keldi. Chex tili XVIII asr oxiri—XIX asr boshida milliy uygʻonish davrida qay…
+ Sözlaşuvçilar soni haqida manbalar turliça ma'lumot beradi. Rus tilidagi Vikipediyada Ethnologue ma'lumotiga köra dunyoda çex tilini bilganlar 10,62 mln dan oşiq, şundan Çexiyada 10,40 mln (2012) deyiladi. Özbe…
+ Çex yozuvi lotin grafikasiga asoslangan. Unli tovuşlar qisqa (a, e/ě, i/y, o, u) va çöziq (á, é, í/ý, ó, ú/ů) harflar bilan yoziladi. Alohida tovuş ř harfi bilan beriladi. 18-asr oxiri—19-asr boşidagi isloh davrida…
+ Ingliz tilidagi manbaga köra, slavyanlar Markaziy Yevropaga taxminan 7-asrda yetib kelgan, çex-slovak guruhining ajralişi 9–10-asrlarda boşlangan. Dastlab yozma til vazifasini glagolitsa bilan yozilgan eski slavyan t…
+ Manbalarda ayrim sanalar farq qiladi. Özbekça maqolada çex tili taxminan 10-asr oxirida yuzaga kelgan va birinçi tarixiy yozuvlar 12-asrga borib taqaladi, deyilgan; rus tilidagi maqolada esa dastlabki yozma yodgorlik…
+ 1620-yildan Çexiya Gabsburglar hukmronligi ostida qoldi. 1627-yilda çex va nemis tillari rasmiy til böldi, 18-asrda esa nemis tili ustun keldi. Çex tili 18-asr oxiri—19-asr boşida milliy uyğoniş davrida qayta tikl…
10 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Çex tili — ğarbiy slavyan tillariga mansub, Çexiya Respublikasining rasmiy tili va Yevropa Ittifoqining rasmiy tillaridan biri.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Chex_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Çex tili (öz nomi: čeština) — hind-yevropa tillari oilasining slavyan tarmoğiga kiruvçi ğarbiy slavyan tili. U Çexiya Respublikasining rasmiy tili bölib, lotin yozuviga asoslangan.
+ ## Tasnifi
+ Çex tili hind-yevropa tillari oilasining slavyan tarmoğidagi ğarbiy slavyan guruhiga kiradi. Bu guruhga polyak, kaşub, yuqori va quyi sorb hamda slovak tillari ham kiradi. Unga eng yaqin til — slovak tili, u bilan ch…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Çex tili asosan Çexiyada tarqalgan. Slovakiya, Avstriya, Rossiya, Xorvatiya, AQSH, Kanada va boşqa mamlakatlarda ham sözlaşuvçilar bor. U 2004-yildan Yevropa Ittifoqining 24 rasmiy tilidan biri hisoblanadi.
+ Sözlaşuvçilar soni haqida manbalar turliça ma'lumot beradi. Rus tilidagi Vikipediyada Ethnologue ma'lumotiga köra dunyoda çex tilini bilganlar 10,62 mln dan oşiq, şundan Çexiyada 10,40 mln (2012) deyiladi. Özbe…
+ ## Yozuvi
+ Çex yozuvi lotin grafikasiga asoslangan. Unli tovuşlar qisqa (a, e/ě, i/y, o, u) va çöziq (á, é, í/ý, ó, ú/ů) harflar bilan yoziladi. Alohida tovuş ř harfi bilan beriladi. XVIII asr oxiri—XIX asr boşidagi isloh dav…
+ ## Tarixi
+ Ingliz tilidagi manbaga köra, slavyanlar Markaziy Yevropaga taxminan VII asrda yetib kelgan, çex-slovak guruhining ajralişi IX–X asrlarda boşlangan. Dastlab yozma til vazifasini glagolitsa bilan yozilgan eski slavyan…
+ Manbalarda ayrim sanalar farq qiladi. Özbekça maqolada çex tili taxminan X asr oxirida yuzaga kelgan va birinçi tarixiy yozuvlar XII asrga borib taqaladi, deyilgan; rus tilidagi maqolada esa dastlabki yozma yodgorlik…
+ 1620-yildan Çexiya Gabsburglar hukmronligi ostida qoldi. 1627-yilda çex va nemis tillari rasmiy til böldi, XVIII asrda esa nemis tili ustun keldi. Çex tili XVIII asr oxiri—XIX asr boşida milliy uyğoniş davrida qay…
+ ## Xususiyatlari
+ Fonetik jihatdan tilda çöziq va qisqa unlilar ma'no va şakllarni farqlaşga xizmat qiladi. Undoşlar qattiq, neytral va yumşoq turlarga bölinadi. r, l va m undoşlari böğin hosil qilişi mumkin; masalan, «Strč prs…
+ Morfologiyada otlar turlanişi va fe'llar tuslanişining turli xil turlari, uç jins kategoriyasi, ikki xil son kategoriyasi bor; sodda ötgan zamon şakli yöq. Ingliz tilidagi ma'lumotga köra, çex tili flektiv til bo…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q9056
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.