Çirçiq (daryo)

+ Çirçiq — [[m:337|Özbekiston]]ning [[m:852|Toşkent viloyati]] hududidan oqib ötuvçi daryo, Sirdaryoning öng tomondan quyiladigan eng serob irmoği. Daryo vodiysi respublikaning muhim xöjalik hududlaridan biri bölib, uning …

+ ## Nomi

+ ÖzME'ga köra, daryoning qadimgi nomi Parak bölgan, «Boburnoma»da esa u Çir deb tilga olinadi; hozirgi nom şu sözning kiçraytiriş şakli hisoblanadi. Rusça Vikipediyaga köra, «Çir» Sirdaryo nomidagi «Sir» qismining bir var…

+ ## Boşlanişi va oqimi

+ Daryo havzasini janub va şarqdan Qurama hamda Çatqol tizmalari, şimoldan Talas Olatovi va uning ğarbiy tarmoqlari örab turadi. Ğarbiy Tyanşan toğlaridagi qor va muzliklardan Çatqol, Köksuv va Piskom daryolari boşlanadi. …

+ Daryoning uzunligi turli manbalarda turliça: ÖzME uni 454 km, havza maydonini 14240 km² deb körsatadi. Rusça va Inglizça Vikipediyada esa Çatqol va Piskom qöşilgan joydan hisoblangan uzunlik 155 km, havza maydoni taxmina…

+ Çirçiq — tipik toğ daryosi: toğli qismida u çuqur, tor va qiya özanda şiddat bilan oqadi. Ugom quyilgandan söng vodiy sezilarli kengayadi. Irmoqlarning hammasi daryoning toğlar bilan öralgan yuqori qismiga tuşadi, tekisl…

+ ## Suv rejimi

+ Çirçiq asosan qor va muz erişidan töyinadi. ÖzME'ga köra, Xöjakent yaqinida örtaça suv sarfi soniyasiga 221 m³, quyi oqimda, Çinoz yonida esa 62 m³ ni taşkil etadi. Kuzatilgan eng yuqori sarf — 1959-yil 8-aprelda soniyas…

+ ## Xöjalikdagi ahamiyati

+ Toğdan tekislikka çiqqaç, daryo suvi köplab kanallarga taqsimlanadi. ÖzME'ga köra, Zaxariq, Bözsuv, Qorasuv, Şimoliy Toşkent kanallari Çirçiqdan suv oladi, Çirçiq–Bözsuv tizimi esa Özbekistonda 100 ming gektardan ortiq y…

+ ÖzME'ga köra, daryoda Çorvoq, Qodiriya, Tovoqsoy, Oqqovoq, Oqtepa, Salor va uçta Quyi Bözsuv gidroelektr stansiyalaridan iborat GESlar zanjiri qurilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Ğazalkent gidrouzelidan keyin daryodan der…