Davlat suv fondi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Davlat suv fondi, yagona davlat suv fondi — mamlakat hududidagi barça suv obyektlari va ulardagi suvlarning huquqiy majmui. ÖzME'ga köra, unga daryolar, köllar, suv omborlari va boşqa yer usti suv havzalari, buloqlar, kanal va hovuzlar suvi, yer osti suvlari, muzliklar, içki dengizlar va hududiy suvlar kiradi. Atama asosan suv huquqi va tabiatdan foydalaniş sohasida qöllanadi.
Huquqiy maqomi
13Özbekistonda suv davlat mulki va umummilliy boylik deb e'tirof etilgan. ÖzME'ga köra, davlatdan boşqa heç kim suvga egalik qila olmaydi: suv obyektlari aholi, korxona, muassasa va taşkilotlarga faqat foydalaniş uçun beriladi. Suvdan oqilona foydalaniş, uni ifloslaniş, bulğaniş va kamayib ketişdan asraş, suvning zararli ta'siri (masalan, toşqin) oldini oliş, suv obyektlari holatini yaxşilaş, şuningdek, korxonalar, dehqon xöjaliklari va fuqarolarning suvga oid huquqlari qonun bilan tartibga solinadi. Bu sohadagi asosiy hujjat sifatida ÖzME 1993-yil 6-mayda qabul qilingan «Suv va suvdan foydalaniş töğrisida»gi qonunni körsatadi.
ÖzME'ga köra, ösimlik va hayvon organizmlari tarkibidagi, toğ jinslari va atmosfera havosidagi suvlar, şuningdek, vodoprovod tizimi rezervuarlariga olingan suv davlat suv fondi tarkibiga kirmaydi.
Hisobi va boşqaruvi
13Suv fondini hisobga oliş uçun davlat suv kadastri yuritiladi. U suvlarning miqdori va sifati, ulardan foydalaniş darajasi haqidagi ma'lumotlarni hamda suv foydalanuvçilarning davlat röyxatini öz içiga oladi. ÖzME'ga köra, fondni tasarruf etiş Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi va mahalliy hokimiyat organlari vakolatiga kiradi. ÖzME naşr etilgan davrda yer usti suvlarini boşqariş qişloq va suv xöjaligi vazirligiga, yer osti suvlarini geologiya qömitasiga yuklatilgan, suv sifatini esa gidrometeorologiya xizmati va soğliqni saqlaş tizimi nazorat qilgan.
Özbekistonning suv resurslari
13Özbekiston Orol dengizi havzasida joylaşgan. ÖzME'ga köra, bu havzaning ikki yirik daryosi — Amudaryo va Sirdaryoning yillik örtaça oqimi birgalikda 115,6 km³ ni (mos ravişda 78,5 va 37,1 km³) taşkil etadi. Daryolar oqimining atigi 7 foizi Özbekiston hududida hosil böladi, biroq respublika havzadagi daryo suvlarining yarmidan köproğini — 51,6 foizini iste'mol qiladi. Havzadagi yer osti suvlarining tiklanadigan hajmi taxminan 34 km³ deb baholanadi, ulardan foydalaniş mumkin bölgan zaxiraning qariyb yarmi Özbekistonda joylaşgan. Respublika toğlarida 30 dan ortiq muzlik bor, suvning katta qismi esa suv omborlarida töplanadi.
ÖzME'ga köra, Özbekistonda suvning qariyb 90 foizi suğorma dehqonçilikka sarflanadi. Bir gektar yerni suğoriş uçun örtaça 12,5 ming m³ suv işlatiladi — bu Isroildagidan ikki baravardan ham köp. Har yili suğoriş tizimidan katta hajmdagi zovur suvlari hosil bölib, ular bilan dalalardan 50–62 million tonna tuz çiqarib yuboriladi; bu esa daryo suvining şörlanişini kuçaytiradi. Şu sababli suv fondidan tejamkor foydalaniş va uni muhofaza qiliş mamlakat uçun muhim vazifa hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Davlat suv fondi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2681 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADavlat suv fondi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2681
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2681
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.