Dayr uz-Zavr
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dayr uz-Zavr (arabça: دير الزور) — Suriya şarqidagi şahar, Dayr uz-Zavr muhofazasining ma'muriy markazi. U Furot daryosining öng sohilida joylaşgan.
Tarixi
13Arxeologik topilmalarga köra, hudud miloddan avvalgi 9-ming yillikdan beri obod bölgan. Rus va ingliz Vikipediyasi ma'lumotiga köra, miloddan avvalgi 3-ming yillikda hududda amorliklar joylaşib, Yamhad podşoligini barpo etgan, Dayr uz-Zavr uning şahar markazlaridan biri bölgan. Miloddan avvalgi 64-yilda Suriya Rim imperiyasi tarkibiga kirganda bu kiçik çekka posyolka Azdra deb atalgan; rimliklar uni hudud markaziga aylantirib, katta harbiy garnizon joylaştirgan. 3-asrda u Palmira malikasi Zenobiya hukmronligiga ötgan. 13-asrda moğullar tomonidan vayron qilingan.
Usmonlilar davrida şaharning 1864-yildan keyingi bosqiçida u qaymaqamlik markazi bölgan, 1868-yilda Zor sanjoğiga aylantirilgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, bu davr 54 yil davom etgan va 29 mutasarrif almaşgan. Rus Vikipediyasi hozirgi şahar 1867-yilda qurilgan, deb yozadi.
1915-yilda armanlarni deportatsiya qiliş karvonlarining oxirgi töplaniş joyi Dayr uz-Zavr edi; bu yerdagi lagerlarda ön minglab odam öldirilgan. Rus Vikipediyasiga köra, Fransiya şaharni 1921-yilda egallab, bu yerda garnizon joylaştirgan, 1920-yillar boşida Furot ustiga osma köprik qurgan. 1946-yilda şahar mustaqil Suriya tarkibiga kirdi.
Suriyadagi fuqarolar uruşi davrida şahar oğir vayronagarçilikka uçradi. Rus Vikipediyasiga köra, 2014-yildan IShID şahar va muhofazaning katta qismini nazorat qilgan, hukumat garnizoni uç yildan köproq qamalda bölgan; 2017-yil 3-noyabrda şahar IShIDdan töliq ozod qilingan. 2024-yil dekabrida şahar muxolifat kuçlari nazoratiga ötgan.
Geografiyasi
13Şahar Furot daryosining öng sohilida, Halabdan Iroqqa boruvçi avtomobil yöli ustida joylaşgan. Rus Vikipediyasiga köra, Damaşqqaça taxminan 432 km, Halabgaça taxminan 320 km; ingliz Vikipediyasi Damaşqdan 450 km şimoli-şarqda deb körsatadi.
Aholisi
13Uzbek Vikipediyasida aholisi 133 ming kişi (1994) deb berilgan. Rus Vikipediyasiga köra, 2004-yilgi röyxat böyiça taxminan 212 ming kişi bölgan; uruş paytida aholining katta qismi şaharni tark etgan. Aholining aksariyati arab musulmonlari, oz sonli arman va ossuriy/suryoniy oilalar ham bor.
Iqtisodiyoti
13Şahar atrofi unumdor dehqonçilik hududi: çorvaçilik (avassi qöylari), don va paxta yetiştiriladi. Suriya çölida yengil neft topilgaç, şahar mamlakat neft qazib oliş sanoati markaziga aylangan. Yaqin atrofda tuz qazib olinadi. Şaharda aeroport (IATA: DEZ), issiqlik elektr stansiyasi va şakarqand zavodi bor.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Dayr uz-Zavr muzeyida Şimoliy Mesopotamiyadagi arxeologik joylardan töplangan qadimiy buyumlar saqlanadi. Al-Furot va Aljazira universitetlarining asosiy kampuslari şu yerda joylaşgan. Mahalliy «Al Furat» kundalik gazetasi naşr etiladi. 2013-yilda uruş paytida osma köprik vayron bölgan; Arman genotsidi memorial çerkovi 2014-yil 21-sentyabrda IShID tomonidan yöq qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dayr uz-Zavr // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/849 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADayr uz-Zavr. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/849
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/849
Raqamlarda
Aholi soni · 2018-yil
272 ming kişi
−85,8 %2009-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q239097wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q24474620wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.