Dengiz yotqiziqlari

+ Dengiz yotqiziqlari (dengiz çökindilari) — hozirgi va qadimgi dengiz hamda okeanlar tubida töplangan çökindi va vulqon-çökindi hosilalar. ÖzME'ga köra, bu atama dastlab fizik-kimyoviy va biologik jarayonlar ta'sirida çök…

+ ## Tarqalişi va ahamiyati

+ Dengiz yotqiziqlari quruqlikda hosil bölgan (kontinental) yotqiziqlardan ança köp. ÖzME'ga köra, ular materik Yer pöstidagi çökindi qobiq umumiy hajmining 75 foizdan ortiğini taşkil etadi; rusça Vikipediyada ularning Yer…

+ ## Tarkibi va turlari

+ ÖzME'ga köra, dengiz yotqiziqlari ohaktoş, dolomit, mergel, kremniyli jinslar, gil va argillit, alevrolit, qumtoş, konglomerat va boşqa jinslardan iborat. Kelib çiqişiga köra ular terrigen (quruqlikdan keltirilgan), biog…

+ Rusça Vikipediyaga köra, ular tarkibida daryolar oqizib kelgan toğ jinslari parçalari, plankton va mollyuskalarning ohakli yoki kremniyli çanoqlari, organik qoldiqlar, dengiz suvidan kristall holida çökkan moddalar, vulq…

+ ## Qirğoqböyi va çuqur suv yotqiziqlari

+ Rusça Vikipediyaga köra, qirğoqböyi (terrigen) yotqiziqlar materiklar va orollarni taxminan 250 km kenglikdagi tasma şaklida öraydi. Qirğoqdan uzoqlaşgan sari donalar maydalaşib boradi: soxil yaqinida yirik toşlar va xar…

+ ÖzME'ga köra, çuqur dengiz soyliklarida asosan mayda donali gil, alevrit, ohakli va kremniyli gillar yiğiladi, yon bağirlarda esa suv osti köçkilari natijasida yotqiziqlar hosil böladi. Har bir havzada çuqurlik, qirğoqda…

+ ## Geologik tarixdagi özgarişlar

+ Yotqiziqlarning tarkibi, miqdori va tarqalişiga tektonik rejim va iqlim katta ta'sir körsatadi, şu sababli ularning hosil böliş şaroiti turli davrlarda bir xil bölmagan. ÖzME'ga köra, proterozoy va paleozoyda xemogen çök…

+ ## Foydali qazilmalar

+ Dengiz yotqiziqlari bilan köplab foydali qazilmalar boğliq. ÖzME'ga köra, okean örtasi toğ tizmalarining rift zonalarida köp metalli oksid rudalar topilgan. Quruqlikdagi qadimgi dengiz yotqiziqlarida esa temir, marganes,…