Dzongkha
Hozirgi matn kimniki
- General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Dzongkha odatda tibet yozuvining Butancha shakllarida — Joyi (mgyogs-yig) va Joshum (mgyogs-tshugs-ma) — yoziladi; bosma shakli Tshum deb ataladi. Tibet yozuvida undoshlar uchun oʻttizta asosiy harf bor. Rus manbasiga ko…
− Dzongkha klassik tibet tilining bevosita avlodi hisoblanadi; Butanda klassik tibet tili Chöke deb ataladi. Rus manbasiga koʻra, taxminan XII asrdan boshlab bu til hukumat, harbiy elita va bilimdon zodagonlar tili boʻlgan…
+ Dzongkha odatda tibet yozuvining Butança şakllarida — Joyi (mgyogs-yig) va Joşum (mgyogs-tşugs-ma) — yoziladi; bosma şakli Tşum deb ataladi. Tibet yozuvida undoşlar uçun öttizta asosiy harf bor. Rus manbasiga ko…
+ Dzongkha klassik tibet tilining bevosita avlodi hisoblanadi; Butanda klassik tibet tili Chöke deb ataladi. Rus manbasiga köra, taxminan 12-asrdan boşlab bu til hukumat, harbiy elita va bilimdon zodagonlar tili bölgan.…
13 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Dzongkha — Butanning davlat va rasmiy tili, tibet tillari oilasiga mansub til.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B3-%D0%BA%D1%8D→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 27
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Dzongkha (rdzong-kha) — Butanning rasmiy va milliy tili. Nomi «dzonglarda (qal'a-monastirlarda) sözlaşiladigan til», ya'ni «qal'a tili» ma'nosini bildiradi. Ingliz tilidagi manbada uning Bhutanese deb ham atalişi qayd…
+ ## Tasnifi
+ Ingliz Vikipediyasiga köra, dzongkha tibet-birma tillariga kiruvçi tibet tillari oilasining janubiy tibet guruhiga mansub. U Laya va Lunana tillari bilan yaqin qarindoş, sikkim tili hamda Butandagi ayrim boşqa tillar…
+ Oğzaki dzongkha va tibet tili özaro taxminan 50–80 foiz tuşunarli. Dzongkha klassik tibet tilidan kelib çiqqan, ammo tovuş özgarişlaridagi köp tartibsizliklar sabab rasmiy imlo va standart talaffuz bir-biridan an…
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Dzongkha Butanning sakkiz ğarbiy tumanida — Vangdi-Phodrang, Punakha, Thimphu, Gasa, Paro, Ha, Dagana va Çukhada — ona tili hisoblanadi. Şuningdek, bir paytlar Butanga tegişli bölgan Hindistondagi Kalimpong atrofida…
+ 2013-yil holatiga köra ona tilida sözlaşuvçilar 171 080 nafar, jami sözlaşuvçilar taxminan 640 000 kişi. Dzongkha örganiş barça maktablarda majburiy. Butanda surilgan «Travellers and Magicians» (2003) va «Luna…
+ ## Yozuvi
+ Dzongkha odatda tibet yozuvining Butança şakllarida — Joyi (mgyogs-yig) va Joşum (mgyogs-tşugs-ma) — yoziladi; bosma şakli Tşum deb ataladi. Tibet yozuvida undoşlar uçun öttizta asosiy harf bor. Rus manbasiga ko…
+ 1991-yilda Butan hukumati buyurtmasi bilan Jorj van Drim lotin asosidagi fonematik imloni — Roman Dzongkha tizimini yaratdi. U hukumat tomonidan rasmiy yordamçi tizim sifatida qabul qilingan, tibet yozuvining transliter…
+ ## Tarixi
+ Dzongkha klassik tibet tilining bevosita avlodi hisoblanadi; Butanda klassik tibet tili Chöke deb ataladi. Rus manbasiga köra, taxminan XII asrdan boşlab bu til hukumat, harbiy elita va bilimdon zodagonlar tili bölgan…
+ ## Xususiyatlari
+ Dzongkha tonli til: ikkita registr toni — yuqori va past — bor. Rus manbasiga köra, unda 13 unli va 44 undoş fonema ajratiladi (J. van Drim hisobi). Köp sözlar bir böğinli; böğinlar odatda CVC, CV yoki VC şaklid…
+ Otlar birlik va köplik şaklida farqlanadi; köplik qöşimçasi -tşu majburiy emas, asosan urğu uçun işlatiladi. Otlarda beşta kelişik bor: qaratqiç, joy-payt, çiqiş, jönaliş va ergativ. Fe'llar zamon, aspek…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q33081
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.